مؤلّف تنقيح المقال مىگويد : شيخ صدوق استادش را عدل دانسته و روايات زيادى را از طريق وى نقل كرده است ، لذا مىتوان او را در شمار ثقات ذكر كرد . « 1 » سيد حسن موسوى خرسان در مقدّمهء كتاب من لا يحضره الفقيه نقل مىكند كه شيخ صدوق در سال 368 ه . ق . وارد شهر بلخ شد و از سوى علما و شيعيان آن ديار به گرمى استقبال شد . شيخ در اين سال از محضر علماى بلخ از جمله ابو عبد اللّه حسين بن احمد اشنانى دارى بلخى فيض برده است . « 2 » از تاريخ مجالس امالى شيخ صدوق پيداست كه در حدود 71 مجلس اين كتاب را در بلخ بوده است . شيخ صدوق ( ره ) بيش از سيصد روايت از طريق ابو عبد اللّه حسين بن احمد اشنانى بلخى در كتابهاى مختلف خود آورده است . از آن جمله در جلد دوم كتاب عيون اخبار الرضا نزديك به سيصد روايت از اشنانى نقل كرده است . اشنانى دارى بلخى را بدان علت دارى خوانده‌اند كه در قديم اغلب محلّه‌هاى بلخ به نامهاى دار فلان ، دار فلان بوده است . او در يكى از اين دارها ساكن شده ، لذا بدان محل شهرت يافته است . اينكه براى او لقب رازى و يا دارمى آورده‌اند ، واقعيت ندارد . تاريخ وفات و يا تولدش معلوم نيست . به عنوان نمونه چند روايت از اين كتابها نقل مىشود : عن الصدوق ( ره ) قال : حدّثنا ابو عبد اللّه الحسين بن احمد بن محمّد بن احمد الاشنانى الدارى الفقيه العدل ببلخ قال : أخبرنى جدّى قال : حدّثنا محمّد بن عمّار قال : حدّثنا موسى بن اسماعيل قال : حدّثنا حمّاد بن سلمة ، عن محمّد بن اسحاق ، عن محمّد بن ابراهيم التميمى ، عن سلمة ، عن أبى الطفيل ، عن على بن ابى طالب عليه السّلام انّ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله قال : يا علىّ انّ لك كنزا فى الجنّة و أنت ذو قرينها و لا تتبع النظرة بالنظرة فى الصّلاة فانّ لك الاولى و ليست لك الآخرة . « 3 » عن الصدوق ( ره ) قال : حدّثنا ابو عبد اللّه حسين بن احمد الاشنانى العدل ببلخ قال : أخبرنى جدّى قال : حدّثنا ابراهيم بن نصر قال : حدّثنا محمّد بن سعيد قال : أخبرنا

--> ( 1 ) - تنقيح المقال ، ج 1 ، ص 341 ؛ نيز : ر . ك : اعيان الشيعة ، ج 5 ، ص 427 ؛ قاموس الرجال ، ج 3 ، ص 320 . ( 2 ) - من لا يحضره الفقيه ، مقدمهء كتاب . ( 3 ) - معانى الاخبار ، ص 205 .