از تأليفات او مىتوان كتاب البيان الشافى و الكلام الوافى را نام برد . ابو على جوزجانى مىگويد : الخلق كلّهم فى ميادين الغفلة يركضون ، و على الظّنون يعتمدون . « 1 » تمام مردم در ميدانهاى غفلت قدم نهاده‌اند و بر گمان آفت‌زا اعتماد مىكنند . و هم وى گفته : « بدبخت آن كس است كه حق - سبحانه - گناه وى را بپوشاند و وى آن را اظهار كند » . « 2 » در جاى ديگر مىگويد : صاحب استقامت باش نه صاحب كرامت ، نفس تو كرامت مىخواهد و خداى استقامت . « 3 » [ 155 ] حسن بن على سانجى « * » ابو زكريا حسن بن على سانجى بلخى در بلخ پا به عرصهء وجود نهاد و تحصيلات خود را در جوزجان و بلخ به پايان رسانيد . براى كسب كمالات و دانش عازم عراق ، حجاز ، شام و مصر شد و به بسيارى از مراكز علمى آن روزگار سفر كرد و از محضر بزرگان و دانشمندان آن عصر كسب فيض نمود ؛ به‌ويژه در مصر از ابو محمّد عبد اللّه بن وهب بهرهء فراوانى برد . روايات زيادى را از طريق او نوشت و با ابراهيم بن يوسف مناظراتى داشت . او از جمله شاگردان ابو معاذ نيز بوده و از حجاج الاعور ، روايت نقل كرده است . ابو محمّد عبد اللّه بن وهب مىگويد : ابو زكريا حسن بن على سانجى ، مردى عابد و دانشمند

--> ( 1 ) - همان ، ص 248 . ( 2 ) - نفحات الانس ، ص 129 . ( 3 ) - ترجمهء رساله قشيريه ، ص 319 ؛ عارفان راز ، ص 260 ؛ و نيز براى آگاهى بيشتر ر . ك : لسان الميزان ، ج 5 ، ص 310 ؛ تذكرة الحفاظ ، ج 2 ، ص 645 ؛ تذكرة الأولياء ، ص 489 ؛ الطبقات الكبرى ، شعرانى ، ص 77 ؛ الرسالة القشيرية ، ص 200 ، كشف المحجوب ، ص 186 ؛ التعرف لمذهب اهل التصوف ، ص 46 ؛ حلية الاولياء ، ج 10 ، ص 350 . ( * ) - سانج ، سان جهارك و يا سانچارك ، از توابع جوزجان است اين محل در جنوب بلخ واقع شده است ، سمعانى مىگويد : سان و چهار يك نام دو محل است كه اكنون باهم سانچارك خوانده مىشود .