على ( ع ) و ستمكاريهاى اعراب نسبت به ايرانيان باعث شد سرتاسر خراسان يكپارچه عليه حكومت غاصب بنى اميه دست به قيام بزنند و سقوط آن حكومت را سرعت بخشند . « 1 » در سال 87 ه . ق . اعراب انقلابها و مقاومتها را سركوب كردند و پيروزى نصيب آنان شد . در سال 90 ه . ق . قتيبة بن مسلم باهلى از سوى حجاج بن يوسف حاكم خراسان شد و مردم بلخ و طالقان را قتل عام كرد . « 2 » اسيران را مىكشت و غير نظاميان را به بردگى مىبرد . قتيبه اين اسيران را در بازارهاى برده‌فروشان كوفه و بصره و حتى در بلخ و مرو به فروش مىرسانيد . « 3 » قتيبه قصبهء تلوريان بلخ را براى سكونت خود برگزيد و در سال 91 ه . ق . مسجد تلوريان را بنا كرد . نيزك ترك از حكمرانان محلى بلخ بود كه با قتيبه به نبرد پرداخت و پس از مقاومت شديدى در همين سال به دست قتيبه كشته شد . « 4 » در دوران حكومت قتيبه ، شهر بلخ كاملا ويران شد . در سال 91 ه . ق . قتيبه شهر فارياب را به آتش كشيد و آن شهر به‌طور كامل سوخت . به همين علت ، فارياب مدتها مدينة المحرقه يا شهر سوخته خوانده مىشد . « 5 » در سال 104 ه . ق . مسلم بن سعيد كلابى به حكومت خراسان منصوب شد . مسلم به خراسان آمد و گروهى از مردم را براى جنگ به فرغانه برد . او نتوانست در جنگ موفقيتى به دست آورد و تصميم به بازگشت گرفت . در راه بازگشت متوجه بلخ شد . درحالىكه مردم فرغانه او را تعقيب مىكردند ، وى به قائم مقام خود 1 - نصر بن سيار كه حاكم بلخ بود - نامه نوشت و درخواست كمك كرد تا مردم را عليه تركان فرغانه بسيج كند ، ولى مردم دعوت او را قبول نكردند و با او به

--> ( 1 ) - ايرانشهر ، ص 138 . ( 2 ) - تاريخ منتظم ناصرى ، ج 1 ، ص 100 . ( 3 ) - فضائل بلخ ، ص 190 . ( 4 ) - تاريخ منتظم ناصرى ، ج 1 ، ص 100 . ( 5 ) - همان .