گراييد و در اين راه تلاشى فراوان كرد . او براى گردآورى روايات زحمات زيادى كشيد . زمانى كه احمد بن حرب وارد واشگرد شد ، مردم را به مذهب مرجئه دعوت كرد . براثر تبليغات او عدهء زيادى به مذهب ارجا گرويدند . وقتى كه خبر اين واقعه به جمعة بن عبد اللّه بلخى رسيد ، او نيز به واشگرد سفر كرد و احمد بن حرب را به مردم معرفى كرد و سپس گفت : او شما را به بدعت دعوت مىكند . پس از آن جلو تبليغات احمد بن حرب را گرفت . ابو القاسم لالكايى مىگويد : جمعة بن عبد اللّه بلخى در روز 25 جمادى الآخر سال 233 هجرى جهان را بدرود گفت و ابراهيم بن يوسف فريابى بر او نماز خواند . « 1 » [ 125 ] جوزه بنت عبد اللّه بلخى جوزه بنت عبد اللّه عتيقة بن عبد اللّه بلخى از زنان محدّث و پاك‌دامن بلخ بود و عمرى پربركت و طولانى داشت . ذهبى در كتاب معجم الشيوخ ، او را ام ولد مىداند و مىگويد : مولاى او ثروتمند بود و بخشى از سرمايه‌اش را در اختيار اين بانو قرار داد ؛ لذا جوزه هفت مرتبه به حج بيت الحرام مشرف شد . او در راه خدا صدقات فراوان داد و آثار دينى از خود به‌جا گذاشت . ابن خبّاز از طريق او رواياتى را نقل كرده است . ابن نفيس مىگويد : جوزه بنت عبد اللّه بلخى در سال 697 هجرى به سنّ 90 سالگى دعوت حق را لبيك گفت . جوزه بلخى

--> ( 1 ) - تهذيب الكمال ، ج 5 ، ص 121 ؛ الثقات ، ج 8 ، ص 165 ؛ تاريخ الاسلام ، ذهبى ، حوادث سالهاى 231 - 240 ، ص 117 ؛ و براى آگاهى بيشتر ر . ك : الجمع بين رجال الصحيحين ، ج 1 ، ص 79 ؛ المغنى فى معرفة رجال الصحيحين ، ص 53 ؛ ذيل الكاشف ، ج 1 ، ص 141 ؛ الكاشف ، ج 1 ، ص 187 ؛ تاريخ بغداد ، ج 2 ، ص 224 ؛ تهذيب التهذيب ، ج 2 ، ص 110 ؛ تقريب التهذيب ، ج 1 ، ص 137 ؛ اسماء التابعين ، ص 79 ؛ المعجم المشتمل ، ص 91 ؛ شيوخ البخارى ، ص 99 ؛ رجال البخارى ، ابن باجى ، ص 40 .