مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
251
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
نواحى جيحون رسيد ، سيد جمال الدّين بركه نقاره و علمى را پيشكش كرد . امير آن علم و نقاره را به فال نيك گرفت و روز به روز دولت و مكنت او زياد شد و ارادات و حسن عقيدهء امير به سيد بركه افزونى يافت . نام او در كتاب اسدية فى انساب العلوية به صورت شرف الدّين بركه آمده است . اين احتمال مىرود كه شرف الدّين بركه از فرزندان سيد جمال الدّين بركه باشد ؛ زيرا سيّد جمال الدّين بركه قبل از امير تيمور گوركانى - بنيانگذار سلسله تيموريان - جهان را بدرود گفته است . « 1 » شرف الدّين بركه در زمان سلطان حسين ميرزا بايقرا سمت نقابت بلخ را برعهده داشت و در بناى تاريخى آستان مبارك مزار شريف - كه منسوب به حضرت على عليه السّلام است - نقش مهمى ايفا كرد . در كتاب اسدية فى انساب العلوية آمده است كه سيد جمال الدّين بركه ابتدا از سبزوار به بلخ رفته و شاه سلطان حسين ميرزا بايقرا منصب نقابت بلخ و حومه را به او تفويض كرده است . اين كتاب مىافزايد كه ظاهرا خانوادهء سيد بركه از خاندان بزرگ اعرجيان بلخ بودهاند و سلسله نسبشان به امام زين العابدين عليه السّلام مىرسيده است و سالها نقابت بلخ را برعهده داشتهاند . سيد بركه پس از وفات سلطان حسن بايقرا به واسطه حدوث انقلابها بلخ را به قصد هندوستان ترك كرد . « 2 » در كتاب منتظم ناصرى آمده است : حرم منسوب به حضرت على عليه السّلام به دستور سلطان حسين ميرزا بنا نهاده شد و آن بنا زير نظر شرف الدّين بركه به اتمام رسيد و در جوار حرم بازارى ساختند كه داراى دكانها و حمام بود و آن بازار و حمام و نهر شاهى را وقف حرم كردند و توليت حرم را به سيد بركه و دامادش سيد تاج الدّين حسن اندخوى سپردند . آن نهرى كه وقف حرم شد ، بدان سبب به نهر شاهى معروف شد كه وقف حرم شاه اوليا شده بود . « 3 »
--> ( 1 ) - سراج الانساب ، ص 125 . ( 2 ) - اسدية فى انساب العلوية ، ص 91 ؛ سراج الانساب ، ص 142 . ( 3 ) - منتظم ناصرى ، ج 2 ، ص 78 ؛ روضات الجنات فى اوصاف مدينة هرات ، ج 1 ، ص 171 .