علامه شهيد بلخى پس از چند روز اقامت در مشهد و زيارت بارگاه حضرت على بن موسى الرضا عليه السّلام به وطنش بازگشت . مردم هرات تا به مرز به استقبال بلخى آمدند از مرز تا هرات در طول مسيرش دهها قربانى كردند . همچنين از هرات تا كابل در هر شهر و روستا از طرف مردم اعم از شيعه و سنّى مورد استقبال قرار گرفت . شهيد بلخى سرانجام به كابل بازگشت ، ولى عوامل رژيم ظاهر شاه از ابراز احساسات مردم مسلمان نسبت به علامه شهيد بلخى و نفوذ او به وحشت افتاده بودند . از قضا ، در همين اوان بلخى براى افتتاح حسينيهء بهسود به آن محل رفت . ولى در آنجا بيمار شد او به كابل بازگشت و در بيمارستان علىآباد بسترى شد . عوامل رژيم به فكر افتادند كه اكنون بهترين فرصت برايشان پيش آمده است . آنها به سازمان امنيت دستور دادند كه كار بلخى را يكسره كنند لذا آن جنايت‌كاران از طريق سرم آمپول سمّى به بدن مطهر شهيد بلخى تزريق كردند . سرانجام علامه شهيد سيّد اسماعيل بلخى در 23 سرطان سال 1347 ش ساعت چهار بعد از ظهر شربت شهادت نوشيد و روز 24 سرطان بدن مطهرش با حضور جمعى زياد از مسلمانان و با تشييعى بىنظير در دامنه كوه افشار در جوار امام‌زاده حضرت ابو الفضل عليه السّلام و در كنار مزار شهيد ملا آقا بابا چنداولى دفن گرديد . « 1 » [ 83 ] اسماعيل بن عدى طالقانى « * » ابو المظفّر اسماعيل بن عدى بن عبيد اللّه طالقانى ، در طالقان بلخ پا به عرصهء وجود نهاد . او يكى از فقهاى نامى عصر خود بود كه نام و شهرتش سرتاسر خراسان بزرگ را فرا گرفته بود و در پهنهء اين سرزمين فتوا مىداد .

--> ( 1 ) - مكتب اسلام ، سال 10 ، ش 3 ؛ فريادهاى جاويدان ، ص 81 ؛ پيام پاسدار ، سال 66 ، ش 4 ، ص 67 ؛ كيهان انديشه ، سال 71 ، ش 44 ، ص 128 ؛ خروش آزادى ، ص 6 ؛ گنجينه ، ص 25 . ( * ) - طالقان نام دو ناحيه است : نخست طالقان قزوين و ديگرى طالقان بلخ .