مهدى رحمانى ولوى / منصور جغتايى
171
تاريخ علماى بلخ ( فارسي )
سمعانى و مؤلّف اللباب نقل مىكنند : آنچه از طريق ابو القاسم خليلى نقل شده موثق است و در طريق او جاى هيچگونه ترديدى وجود ندارد . « 1 » ابن ماكولا مىگويد : شيخ ما ابو حفص عمر بن على بن حسين أديب شيخى كه خود از علماى بلخ است گفت : من ابو القاسم احمد بن محمّد خليلى و ابو جعفر محمّد بن حسين سمنگانى را در بلخ زيارت كردم . همچنين كتاب شمايل النبى ، ابو عيسى ترمذى را خواندم ، در بخش آخر كتاب آمده بود : من المسند للهيثم بن كليب بروايته عن الخليلى . « 2 » او در ماه صفر سال 492 ه . ق . به سن 100 سالگى درگذشت . « 3 » [ 62 ] احمد بن محمّد خواشتى بلخى ابو بكر احمد بن محمّد عبد اللّه بن على خواشتى ، در روستاى خواشت ، از توابع بلخ ، پا به عرصهء وجود نهاد و تحصيلات خود را در بلخ به پايان رسانيد و در مدت كوتاهى از مفاخر فقها و محدثان گرديد . اين دانشمند فاضل پس از مدتى بلخ را به قصد زيارت خانهء خدا ترك كرد ، در مكّه ساكن شد و در اين شهر تأليفات فراوانى از خود بهجا گذاشت . او از جمله شاگردان على بن عبد العزيز بغوى و محمّد بن على بن زيد صائغ در مكه بود . وى در بلخ علوم حديث و درايه و رجال را در محضر استادانى نظير عبد الصمد بن فضل بلخى أبى سليمان محمّد بن فضل بلخى و حمدان بن ذى النون بلخى فراگرفت . « 4 » در مورد تاريخ تولّد وفات او اطلاعى در دست نيست .
--> ( 1 ) - الانساب ، سمعانى ، ج 2 ، ص 394 ؛ اللباب ، ج 1 ، ص 458 . العبر ، ج 2 ، ص 366 ؛ مرأة الجنان ، ج 3 ، ص 118 . ( 2 ) - الاكمال ، ج 4 ، ص 485 ؛ و نيز ر . ك : دايرةالمعارف آريانا ، ج 2 ، ص 39 . ( 3 ) - الانساب ، سمعانى ، ج 2 ، ص 394 ؛ تذكرة الحفاظ ، ج 4 ، ص 1230 ؛ شذرات الذهب ، ج 5 ، ص 401 . ( 4 ) - اللباب فى تهذيب الانساب ، ج 1 ، ص 467 ؛ الانساب ، سمعانى ، ج 5 ، ص 218 .