حسن حكيم ترمذى ، محمّد بن على بن طرخان بلخى و ابو عبد اللّه مقرى از ابراهيم بن هارون بلخى رواياتى را نقل كرده‌اند . « 1 » [ 19 ] ابراهيم بن يعقوب سعدى جوزجانى ابو اسحاق ابراهيم جوزجانى ، يكى از علما ، محدّثان مصنّفان بزرگ بشمار مىرفت و احاديثى را حفظ داشت اين مرد دانشمند در جوزجان تولّد يافت و در اوان جوانى براى فراگيرى علوم اسلامى ، زادگاه خود را به قصد سرزمين حجاز ترك كرد . او مدّتى در شهرهاى مكه ، رمله و بصره اقامت گزيد و علوم مختلف اسلامى را از محضر استادان فن فراگرفت و در اندك زمانى سرآمد فضلاى عصر خود شد . پس از پايان تحصيلات وارد دمشق شد و در آن شهر سكنا گزيد . وى سرانجام در سال 259 ه . ق . وفات يافت و در همان شهر دفن شد . « 2 » امام ابى عبد اللّه محمّد بن احمد دمشقى صالحى مىگويد : جوزجانى از محدّثان آن ديار بشمار مىرفت . او استاد احمد بن حنبل بود . در دمشق بر منبر مىرفت و حديث املا مىنمود . احمد بن حنبل آنها را يادداشت مىكرد و سپس بر منبر مىخواند . ذهبى مىنويسد : ابو اسحاق جوزجانى بيشتر به مذهب اهل شام تمايل داشت ، از على بن ابى طالب ( ع ) دورى مىجست و با شيعيان ميانهء خوبى نداشت . او در ايّام حكومت بنى عبيد زندگى مىكرد . « 3 » ابن حجر عسقلانى مىگويد : ابو اسحاق جوزجانى ، حرورى « 4 » مذهب بود .

--> ( 1 ) - تهذيب الكمال ، ج 2 ، ص 230 ؛ تقريب التهذيب ، ج 1 ، ص 60 ؛ تاريخ الاسلام ذهبى ، حوادث سالهاى 241 تا 250 ، ص 167 ؛ الكاشف ، ج 1 ، ص 96 ؛ البداية و النهاية ، ج 5 ، ص 149 . ( 2 ) - شذرات الذّهب ، ج 2 ، ص 139 ؛ تذكرة الحفاظ ، ج 2 ، ص 117 ؛ الاعلام ، زركلى ، ج 1 ، ص 27 . ( 3 ) - ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 75 . ( 4 ) - حروريه : فرقه‌اى از خوارج هستند كه ابتدا در حروراء از دهكده‌هاى كوفه گرد هم آمدند و به جريان جنگ صفين اعتراض كردند ، لذا به حروريه معروف شدند . ر . ك : بررسى عقايد و اديان ، ص 374 .