غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )

497

مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )

شيبانى خارجى در 179 ه . ق ، اختلاف يمنىها و مضرىها در شام از سال 180 ه . ق به بعد و شورش قبايل بربر در آفريقا در 181 ه . ق . اين شورش‌ها اغلب در عهد هارون سركوب شدند ، اما او نتوانست قيام خرمدينان ( سرخ‌پوشان ) را كه از سال 180 ه . ق شروع شد فروبنشاند و اين حركت در دوره خلافت مأمون هم ادامه يافت . البتّه نبايد از نظر دور داشت كه عهد حكومت هارون يكى از دوره‌هاى پررونق خلافت عباسى است . در دوره او بغداد ، يكى از شهرهاى معتبر جهان شد ، هارون بيت الحكمه را تأسيس كرد و رابطه نزديكى با علما و شعرا برقرار نمود ، به‌طورىكه هميشه تعدادى از آنها در دربار او حضور داشتند ؛ در عين حال كه به شدت با بحث و جدال‌هاى دينى مخالف بود و ديگران را هم از آن منع مىكرد . « 1 » هارون بيشتر اين موفقيت‌ها را مرهون درايت و تلاش خاندان برمكى بود ، اما نفوذ و قدرت بيش از حد اين خانواده هارون را به وحشت انداخت . بالاخره در سال 187 ه . ق دستور قتل جعفر بن يحيى برمكى و حبس ديگر افراد اين خانواده را صادر كرد ، علاوه بر آنها چندين نفر از كسانى را كه طرفدار برمكيان بودند نيز كشته شدند و از آن به بعد هارون وزارت را به فضل بن ربيع سپرد . « 2 » سقوط خاندان برمك كار را بر هارون دشوارتر كرد و مخالفت‌ها با وى شديدتر شد ؛ به‌ويژه در ناحيه خراسان اين قضيه به سرعت اوج گرفت . در اين زمان على بن عيسى بن ماهان ، حاكم آن ولايت با ظلم و ستم‌هايى كه روا داشت موجب نارضايتى عمومى گرديد . به همين دليل بزرگان منطقه نامه‌اى شكايت‌آميز از اعمال وى به هارون نوشتند و خواستار بركنارى او شدند و در شكوائيه يادآور شده بودند كه ابن عيسى قصد سركشى دارد . خليفه

--> ( 1 ) - خطيب بغدادى : پيشين 14 / 7 ( 2 ) - محمد بن جرير طبرى : پيشين 12 / 5311 ، 5330 ؛ محمد بن على عمرانى : الأنباء فى تاريخ الخلفا / 45