غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )
49
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )
و حاجى آقا خان هراتى وزير فيروز شاه نيز همراه وى بود . او به غوريان رفت و محمد خان پسر اسحاق خان قرايى را كه از طرف دولت ايران مأمور آنجا بود ، در محاصره خود قرار داد . در همين زمان اسحاق خان قرايى ، كامران ميرزا حاكم قندهار را براى گرفتن هرات تحريك كرد و كامران ميرزا هرات را محاصره كرد . فيروز الدّين ميرزا چون اوضاع را چنين ديد پسرش را از غوريان فراخواند . « 1 » ملك قاسم ميرزا در سال 1231 ه . ق بار ديگر از طرف پدر به فتح غوريان مأمور شد ، اما همينكه حسنعلى ميرزا شجاع السلطنه در محرم 1232 ه . ق به حكومت خراسان رسيد ، از غوريان باز خوانده شد . « 2 » در همين سال محمود شاه افغان كه به كمك كارداران ايران بر افغانستان مستولى شده بود ، وزير خود فتح خان را بهسوى هرات فرستاد . او هرات را تسخير و ملك قاسم را كه مجروح شده بود دستگير كرد و همراه پدر و خانوادهاش به قندهار برد . « 3 » در سال 1248 ه . ق كه محمد ميرزا فرزند عباس ميرزا از طرف دولت ايران مأمور فتح هرات شده بود ، گروهى از خوانين خراسان و چند تن از بزرگان افغان كه از كامران ميرزا حاكم هرات دلخوشى نداشتند ، از جمله ملك قاسم ميرزا و شاه پسند خان افغان به او پيوستند . ولى سرانجام به علت مرگ عباس ميرزا ، با كامران ميرزا مصالحه كرده و بازگشتند . « 4 » تاريخ دقيق مرگ ملك قاسم ميرزا در منابع دوره قاجاريه وجود ندارد ولى وى در هرات درگذشت و جنازهاش به مشهد حمل و در دار السعاده حرم مطهر حضرت رضا عليه السّلام به خاك سپرده شد . « 5 » بر لوح
--> ( 1 ) - محمد تقى لسان الملك سپهر : پيشين 1 / 256 - 257 . ( 2 ) - همان / 275 ؛ محمد حسن خان اعتماد السلطنه : تاريخ منتظم ناصرى 3 / 1534 . ( 3 ) - محمد تقى لسان الملك سپهر : پيشين 1 / 293 . ( 4 ) - همان 1 / 500 - 503 ؛ رضا قلى خان هدايت : پيشين 10 / 55 - 67 . ( 5 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : مرآة