خراسان به « انجام خدمات لشكرى و تحمل زحمات قشونى » پرداخت . « 1 » تا اينكه در سال 1276 ه . ق از سوى ناصر الدّين شاه دستور يافت سپاه پنجاه هزار نفره ايران را كه به فرماندهى حمزه ميرزا حشمت الدوله و وزيرش قوام الدوله آشتيانى عازم سركوبى تركمانان تكه و سالور در نواحى مرو و تركستان و تصرف آن نواحى بود ، همراهى كند . « 2 » حاصل اين همراهى سفرنامه‌اى است كه ميرزا سيد محمد در جمادى الاول سال 1277 ه . ق نوشته و به نام سفرنامه مرو معروف شده است . اين سفرنامه شرح بسيار جالبى است از چگونگى شكست مفتضحانه لشكر بىسامان ايران از عده كمى از تركمانان . طبق نوشته خود ميرزا سيد محمد ، لشكركشى سپاه ايران عليه تركمانان در اول ذيقعده 1276 ه . ق ازكال ياقوتى در سه فرسنگى مشهد آغاز شد . « 3 » اما لشكر از همان ابتداى سفر از بىلياقتى فرماندهان و اختلاف نظر آنان و بىبرنامگى رنج مىبرد و در عين حال به پيروزى خود كاملا اميدوار و مغرور بود و همين يكى از علل شكست آنها شد . سپاه ايران كه پس از تحمل سختىهاى فراوان به مرو رسيد اندك‌اندك با حملات ايذايى تركمان‌ها شكيبايى خود را از دست داد و فرار برخى از فرماندهان و خوددارى از رويارويى با تركمانان به ازهم‌پاشيدگى كامل سپاه و هلاك شدن بسيارى از افراد لشكر براثر تشنگى و آوارگى شد و عده زيادى هم به دست تركمان‌ها كشته يا اسير شدند . ميرزا سيد محمد لشكرنويس هم يكى از افرادى بود كه در اين سفر رنج بسيارى را متحمل شد و نه تنها همه اموال همراه خود را از دست داد بلكه نزديك بود جان خود را نيز از دست بدهد . « 4 » ميرزا سيد محمد اين سفرنامه را كه بدون ملاحظات سياسى نوشته بود به

--> ( 1 ) - سيد محمد لشكرنويس : سفرنامه مرو ( سه سفرنامه ) / 141 ( 2 ) - همان‌جا ( 3 ) - همان / 79 ( 4 ) - همان / 142