غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )

429

مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )

ازبك‌ها به ضعف مردم مشهد پى برده و مصالحه را نپذيرفتند . « 1 » هنگامى كه امت خان مقاومت در برابر ازبك‌ها و قلعه دارى را بىفايده ديد همه قنديل‌هاى طلا و نقره را كه پس از غارت مرتضى قلى خان پرناك ، از حاكمان پيشين مشهد ، در حرم مطهر گرد آمده بود ، براى تبديل كردن به زر براى مخارج لشكر متصرف شد . « 2 » برخى از محاصره‌شدگان كه از شدت محاصره و اعمال امت خان به جان آمده بودند ، با ازبكان همراهى كردند و به بيرون قلعه نقب زدند و امكان ورود تعدادى از ازبكان را به شهر و سرانجام گشوده شدن دروازه‌هاى شهر را فراهم ساختند . مقاومت قزلباش‌ها سودى نبخشيد و شهر پس از هفت ماه و هفده روز مقاومت « 3 » در 20 ذىقعده 997 ه . ق سقوط كرد . بزرگان و علما همراه امت خان و جنگجويان در صحن و روضه مقدسه سنگر گرفتند و آتش نبرد بالا گرفت . سرانجام « امت خان جهاد نموده بدانچه مقدور و ممكن بود كوشش نمود . » « 4 » مؤلف كتاب قصص الخاقانى از دلاورىهاى او و سربازانش و توفيق آنان در كشتن بسيارى از ازبكان و تشويق او به مقاومت از سوى مير مفضل استرآبادى متولى وقت حرم رضوى خبر داده است . « 5 » عاقبت امت خان از زخم‌هاى زيادى كه بر بدنش وارد آمده بود در مقابل خيل عظيم ازبكان از پاى درآمد و سرش از تن جدا گرديد . « 6 » پس از قتل امت خان ، ازبكان به مدت يك هفته به قتل و غارت ادامه دادند و بسيارى از سادات و علما و تمام كسانى را كه به حرم پناهنده شده بودند ، از جمله مولانا محمد مشكك رستمدارى ، از علماى مشهور زمانه ، و مير مفضل استرآبادى متولى حرم مطهر و مير محمد حسين

--> ( 1 ) - اسكندر بيك منشى : پيشين / 642 ( 2 ) - قاضى احمد قمى : پيشين / 8907 ( 3 ) - محمود افوشته‌اى نطنزى : پيشين / 370 ؛ ولى قلى شاملو : پيشين / 173 ( 4 ) - قاضى احمد قمى : پيشين / 898 ( 5 ) - ولى قلى شاملو : پيشين / 173 - 174 ( 6 ) - همان‌جا