غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )

336

مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )

حكمرانى در دست ميرزا محمد مستوفى ( قوام الدوله ) وزير ماليات و فضل اللّه نورى ، وزير آذربايجان بود و « جز نامى براى حمزه ميرزا نبود » . « 1 » يكى از وقايع مشهور كه در اين دوره براى او پيش آمد قتل رهبر بابيه بود . محمد على باب بعد از دستگير شدن و مناظره با علما در عهد محمد شاه در قلعه چهريق آذربايجان زندانى شد اما پيروان او در سراسر ايران با استفاده از نابسامانى اوضاع در زمان انتقال سلطنت به ناصر الدّين شاه ، دست به شورش‌هاى متعددى زدند . هنگامى كه شاه جديد بر تخت سلطنت نشست ، امير كبير براى فرونشاندن اين شورش‌ها به حشمت الدوله دستور داد باب را به قتل برساند . هرچند شاهزاده چندان تمايلى بدين كار نداشت اما با اصرار دولت مركزى در شعبان 1265 ه . ق دستور داد باب را در ملاء عام تيرباران كنند . « 2 » لازم به ذكر است كه پيش از اين هم زمانى كه حشمت الدوله در خراسان بود و در سال 1263 ه . ق به سمت بجنورد حركت كرد ، ملا حسين بشرويه از ياران باب با استفاده از فرصتى كه فتنه سالار ايجاد كرده بود ، در مشهد فعاليت‌هايى كرد و عده‌اى را بر گرد خود جمع نمود ؛ براى جلوگيرى از افزايش طرفداران او حشمت الدوله دستور داد ملا حسين را دستگير كردند ؛ اما او بعد از چند وقتى گريخت و راهى مازندران شد . « 3 » از جمله كارهاى عمرانى حمزه ميرزا در تبريز اين بود كه در سال 1267 ه . ق دستور داد كوچه‌هاى تبريز را سنگفرش كنند و چند قراول‌خانه جديد هم ساخت . « 4 » در سال 1270 ه . ق حشمت الدوله به حكمرانى اصفهان

--> ( 1 ) - نادر ميرزا قاجار : تاريخ و جغرافياى دار السلطنه تبريز / 179 ( 2 ) - محمد تقى لسان الملك سپهر : پيشين 3 / 1075 ( 3 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : پيشين 2 / 970 ؛ رضا قلى خان هدايت : پيشين 10 / 421 ( 4 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : پيشين 2 / 1052