غلامرضا جلالى ( گروهى از پژوهشگران )
333
مشاهير مدفون در حرم رضوى ( فارسي )
كه برادر حمزه يعنى محمد شاه قاجار با هدف تصرف هرات و تنبيه خوانين آن منطقه بهسوى خراسان حركت كرد ، حمزه ميرزا به همراه حسن خان سارى در نيشابور با سپاهى بالغ بر سى هزار نفر به شاه ملحق شدند . « 1 » در جريان محاصره هرات ، كه از سال 1253 ه . ق تا 1355 ه . ق به طول انجاميد ، حمزه ميرزا از فرماندهانى بود كه در كار جنگ فعال بود « 2 » و به پاداش آن حكومت قزوين را دريافت كرد . « 3 » پس از يك سال به علت سوء سلوك معزول شد و حكومت خمسه ( زنجان ) را در سال 1255 ه . ق دريافت كرد « 4 » و تا سال 1263 ه . ق در اين منطقه حاكم بود . در اين سال كه فتنه سالار در خراسان جريان داشت او بهعنوان حاكم آن منطقه و به قصد فرونشاندن شورش با لشكر انبوهى راهى خراسان شد . « 5 » حسن خان سالار ( مقتول 1266 ه . ق ) پسر اللهيار خان آصف الدوله با همراه كردن خوانين خراسان و حمايت قدرتهاى خارجى در سال 1262 ه . ق عليه دولت مركزى ايران دست به شورش زد . او تا ميامى پيش آمد و محمد شاه قاجار ، حمزه ميرزا را براى مقابله با او روانه كرد . در هنگام ورود حمزه ميرزا به خراسان عدهاى از خراسانيانى كه با حسن خان همراه شده بودند از او جدا شده و به اردوى دولتى پيوستند . اين واقعه باعث تضعيف نيروى سالار شد و او مجبور گرديد به همراه هم پيمان خود ، جعفر قلى خان حاكم بجنورد ، به نواحى تركمننشين آخال فرار كند ؛ بنابراين حمزه ميرزا
--> ( 1 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : مرآة البلدان 1 / 920 ؛ محمد تقى لسان الملك سپهر : ناسخ التواريخ قاجاريه 2 / 674 ؛ عليقلى ميرزا اعتضاد السلطنه : پيشين / 448 ( 2 ) - رضا قلى خان هدايت : تاريخ روضة الصفاى ناصرى 10 / 239 ( 3 ) - عليقلى ميرزا اعتضاد السلطنه : پيشين / 504 ( 4 ) - همان / 520 ( 5 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : مرآة البلدان / 947 ؛ محمد تقى لسان الملك سپهر : پيشين / 880 - 881