فرزند رضا قلى . « 1 » پس از فوت برادرش سام خان در سال 1238 ه . ق بنا به فرمان ناصر الدّين شاه قاجار فرمانرواى خبوشان ( قوچان ) ، درگز ، بجنورد و شيروان شد . « 2 » به دليل خدماتى كه به دولت كرد پس از مدتى لقب ايلخانى و اميرالامرايى قوچان را گرفت « 3 » و نزديك به سى سال حكومت كرد . « 4 » اعتماد السلطنه مىنويسد : « امير حسين خان در زمان حيات خود از بزرگترين امراى طراز اول خراسان بود و بطور موروثى حكومت شيروان و قوچان را داشت » . « 5 » در جنگ هرات ( 1273 ه . ق ) و در لشكركشى ايران به مرو كه در سال 1276 ه . ق ، انجام شد و عاقبت بدى داشت ، شركت كرد . « 6 » همچنين مقابله با تركمانان مرو در / 1291 ه . ق به عهده شجاع الدوله بود . « 7 » در سال 1279 ه . ق امير حسين خان كه در غياب حسام السلطنه در خراسان مأمور سرحددارى بود و اشرار تراكمه را تنبيه نمود ، « 8 » به يك قبضه شمشير تفنگ گل مرصع و كمر و نشان حمايل سفيد مباهى شد . « 9 » لرد كرزن وى را مردى عاطل و جاه‌طلب و بىاندازه مغرور دانسته و مىنويسد : « در بىعقلى او همين بس كه پس از احراز مقام ايلخانى با والى خراسان درافتاد ، به اين نحو كه وقتى براى تسويه‌حساب به مشهد احضار شد از رفتن امتناع ورزيد و آن‌قدر استقامت نمود كه شاه براى گوشمالى دادنش لشكر فرستاد و چون اين عده به نزديك شهر رسيدند توافقى حاصل شد كه در نتيجه اختيار قوچان در دست ايلخانى باقى

--> ( 1 ) - رمضانعلى شاكرى : اتركنامه / 66 ؛ مهدى بامداد : شرح حال رجال ايران 1 / 390 ( 2 ) - على حيدرى : رجال و مشاهير قوچان / 158 ( 3 ) - علينقى حكيم الممالك : روزنامه سفر خراسان / 330 ( 4 ) - غلامحسين خان افضل الملك : سفرنامه خراسان و كرمان / 119 ( 5 ) - على حيدرى : پيشين / 158 ( 6 ) - لرد كرزن : ايران و قضيه ايران 1 / 154 ( 7 ) - محمد حسن خان اعتماد السلطنه : تاريخ منتظم ناصرى 3 / 1953 ( 8 ) - همان 3 / 1905 ( 9 ) - همان / 1852 ؛ محمد حسن خان اعتماد السلطنه : مرآة البلدان 3 / 1432