پرويز اذكائى
41
فهرست ما قبل الفهرست ( آثار ايرانى پيش از اسلام ) ( فارسي )
وريتك ) كه در اصل به معناى « كتابدان » و « كتابخوان » باشد . برابر با مفهوم كتاب ، حكيم فردوسى كلمات « دفتر » و « نامه » به كار برده ، چنانكه در ديباچهء شاهنامه كه آن را « نامور نامهء شهريار » خوانده ، گويد كه « اين را دروغ و فسانه مدان » ، زيرا : « يكى نامه بود از گه باستان * فراوان به دو اندرون داستان پراكنده در دست هر موبدى * ازو بهرهاى نزد هر بخردى يكى پهلوان بود دهقاننژاد * دلير و بزرگ و خردمند و راد پژوهندهء روزگار نخست * گذشته سخنها همه بازجست زهر كشورى موبدى سالخورد * بياورد كاين نامه را ياد كرد . . . . . . چو بشنيد از ايشان سپهبد سخن * يكى نامور نامه افكند بن » « 1 » درآوردن كليله و دمنه گويد كه برزوى پزشك به خسرو انوشيروان گفت : من امروز در دفتر هندوان * همىبنگريدم به روشن روان كه اين نامه را دست پيش آورم * ز دفتر به گفتار خويش آورم مرا گفت كز من سخن بشنوى * به شعر آرى از دفتر پهلوى يكى دفترى ديد پيش اندرش * نوشته كليله بر آن دفترش نبشت او بر آن نامهء خسروى * نبود آن زمان خطّ جز پهلوى چو زو نامه رفتى به شاه جهان * « در » ى از كليله نبشتى نهان نويسنده از كلك چون خامه كرد * ز برزوى يك « در » سر نامه كرد
--> ( 1 ) . شاهنامه ، چاپ مسكو ، ج 1 ، ص 21 .