1 . مواد كتابت جهشيارى ، دبير نامدار ايرانى ( م 331 ق ) گفته است كه ايرانيان در امر كتابت ، بهترين بهره‌يابى را از طبيعت سرزمين خود مىكنند « 1 » . بايد گفت كه در حقيقت اين طبيعت سرزمين‌هاست كه مواد و مصالح كتابت را ، مثل امور و چيزهاى ديگر از مقولهء فرهنگ مادى يا معنوى ، فراپيش باشندگان و آرمندگان در آنها مىكند . چنان‌كه ، اين امرى نيست كه ما تنها به فراست دريافته باشيم ، مثلا سرزمين‌هاى وادى نيل در مصر كه نيزارها يا گياهزارهاى آبى بسيار در آنجا وجود داشته ، بايستى شرايط ساختن كاغذ مشهور « پاپيروس » را از آنها براى نگارش و كتابت فراهم نموده باشد . سرزمين خاكهاى رسوبى هلال خصيب و ميان‌رودان ، به‌ويژه رودبارهاى دجله و فرات ، كرخه و كارون در ايران ، بىگمان مواد و مصالح ساختن الواح / خشت و آجرهاى گلين را از براى ميخى نبشته‌هاى بابلى و آشورى و عيلامى فراپيش نموده است . همچنين ، سرزمين كوهستانى ايران - سرتاسر جبال زاگروس يا هرجا كه كوه باشد ، ملاحظه مىشود كه سينهء خرسنگهاى خاراگين دفتر خاطرات شاهان و لوحهء تاريخ باشندگان و آرمندگان درّه‌ها و دامنه‌ها شده است . ابن بلخى از اين نوع كتابت به « كوه نبشت / كوه نفشت » تعبير كرده ، كه از جمله در كوه اصطخر پارس همه صورتها و كنده‌گرىها از سنگ خارا كرده‌اند ، آثار عجيب اندر آن نموده . . . ( الخ ) » « 2 » . اما ايرانيان از هر سه مادهء جمادى و نباتى و حيوانى بازيافته از طبيعت مكان در صنعت كتيبه و كتابت بهره برده‌اند ، يعنى از گل و سنگ ، بردى و خدنگ ، پوست و چرم .

--> ( 1 ) . كتاب الوزراء و الكتاب ، ص 17 . ( 2 ) . فارسنامه ، چاپ شيراز ، ص 58 .