باشد . كتيبه‌هاى آثارى متنوعى وجود دارد ، در حالى كه اشكانيان به مثابهء خارجى تلقّى مىشدند ، ساسانيان خود را يك سلالهء ملّى و جانشينان شاهان بزرگ هخامنشى مىدانستند ، كه كارنامه‌هاى جاودانهء ايشان بر نگاركنده‌ها و نويكنده‌هاى سنگى هويداست « 1 » همچنين ، نمونهء خط « سنگ نبشته » هاى ساسانى از جمله كتيبهء شاپور يكم را در بيشاپور ( به روايت پارسيك ) ارانسكى به شرح و در جدول « 2 » ، ملك‌الشعراء بهار به عنوان « ساسانى » در جدول « 3 » ، يوهانس فريدريش در جدول ( تصوير 255 ) الفباى اشكانى - ساسانى « 4 » ، دكتر تفضّلى با اشاره به « گشتگ » بودن آن تحت عنوان « پهلوى كتيبه‌اى » در جدول « 5 » ؛ و جز اينان هم فرا نموده‌اند . 3 - نيم‌گشته دبيره ، يعنى كتابت نيم تغييريافته [ حمزهء اصفهانى ] و آن بيست و هشت حرف باشد ، پزشكى و فلسفه را بدان نويسند [ ابن نديم ] . شادروان بهار نظر به آن كه شمار حروف خطّ « گشته » و « نيم‌گشته » يكى است ، اين دو را بىتفاوت يكى دانسته است « 6 » . ليكن بايد دريافت كه اساسا « گشته » - يعنى تغييريافته از چيست ؟ به نظر ما احتمالا خطى بوده كه در واقع شكل اقدم آن هم از نوع آرامى « تغيير » يافته ، بسا « نيم گشتهء » آن هنوز چيزى از شكل اقدم داشته ، شايد كه مراد خطّ پهلوى كتيبه‌اى اشكانى باشد . در صورت صحّت اين فرض ، يحتمل مصدوق آن با خط « پهلويك » شمال غربى نمونهء رديف 3 در جدول الفباى پهلوى ( ش 1 / 141 ) از كتاب داويد ديرينگر ، پنج ستون از جدول كتاب ارانسكى ، نمونهء گشته دبيرهء سكوك اشكانى در جزوهء دكتر كيا ، تصوير ( ش 255 ) كتاب خطهاى يوهانس فريدريش ؛ و با نمونهء پارتى / پهلوى اشكانى كتيبه‌اى در جدول آموزگار - تفضّلى مطابق باشد « 7 » . 4 - دين دبيره ، كتابت دين است كه خواندارها و نوشتارهاى دينىشان بدان نويسند

--> ( 1 ) . The Alphabet , pp . 305 , 307 ( 2 ) . مقدمهء فقه اللغهء ايرانى ، ص 156 ، 164 و 166 . ( 3 ) . سبك‌شناسى ، ج 1 ، ص 75 . ( 4 ) . تاريخ خطهاى جهان ، ص 387 . ( 5 ) . زبان پهلوى ( ادبيات و دستور آن ) ، ص 36 و 44 . ( 6 ) . سبك‌شناسى ، ج 1 ، ص 79 . ( 7 ) . مقدمهء فقه اللغهء ايرانى ، ص / 156 / گشته دبيره ، ايران‌كوده ( 5 ) ، The Alphabet , pp . 305 , 307 . ص 15 / تاريخ خطهاى جهان ، ص 387 . / زبان پهلوى ، ص 44 .