خط ميخى فارسى باستان ، از خط ميخى مادى اقتباس شده است . در هر حال ، بسيارى از نوشتگران الواح تخت جمشيد ، برحسب نامهايشان از اهالى مادستان بوده‌اند « 1 » . ملك‌الشعراء بهار ، تحت عنوان « ميخى مادى » حروف الفباى آن خطّ را 42 تا ياد كرده ، كه 36 حرف آن از روى الفباى آشورى ساخته آمده ، نمودارهاى ششگانهء باقى ( بغا ، هرمزد ، دهيو ، شاه ، بومى ؛ همان نشانهء كج پايان جمله ) را به ضبط آورده است « 2 » . در اين خصوص كه بسا خط باستانى پارسى يا خط ( ميخى ) هخامنشى « رديف اول » ( كتيبهء بيستون ) در واقع از لحاظ اصل و منشأ مادى باشد ، دياكونوف گويد كه خط مزبور با خط ميخى بابلى و عيلامى تفاوت بسيار دارد ، فلذا گمان مىرود كه خط ميخى ماد و ماننايى جزو حلقه‌هاى فاصل و مجهول آنها باشد ؛ خلاصه شواهد نشان مىدهد كه پارسيان ، خط ميخى را از مادها اقتباس كرده‌اند . اما گمان نمىرود كه در سرزمين ماد ، جز نويكنده‌هاى شاهى ( كه هنوز كشف نشده ) آثار مهم ديگرى به خط ميخى مزبور ( مادى ) كتابت شده باشد « 3 » . صدسال پيش ، نولدكه ، اظهار اميدوارى كرده بود كه اگر روزى كتيبه‌هايى از پادشاهان ماد پيدا شود ، در عين حال كه بسيار پرارزش خواهند بود ، گمان بر آن باشد كه خط و زبان آنها شباهت تامّى به خطّ و زبان پادشاهان پارس خواهد داشت « 4 » . 4 . خطّ پارسى زبان پارسى باستان از گروه زبانهاى ايرانى شاخهء جنوب غربى ايران‌زمين ، همان است كه معمولا بر زبان نويكنده‌هاى سنگى هخامنشى ( در بيستون ، تخت جمشيد ، شوش و همدان ) اطلاق مىگردد ؛ و كتابت آن همانا به خط ميخى مشهور عهد هخامنشى است . اين خطّ بر خلاف ميخى بابلى تنها داراى يك شكل كتابت است ؛ و هرچند - نه كاملا خالص - داراى نظام الفبايى است ، كه متشكل از 36 نشانهء آوايى و شمار اندكى از

--> ( 1 ) . ايران در دوران نخستين پادشاهان هخامنشى ( سدهء 6 ق . م . ) ، ترجمهء روحى ارباب ، ص 51 ، 59 و 68 . ( 2 ) . سبك‌شناسى ، ج 1 ، ص 65 . ( 3 ) . تاريخ ماد ، ص 451 - 452 و 455 . ( 4 ) . AUfs tze zur Persischen Geschichte , 1887 , P . 12 .