[ فصل : خط و كتابت ] كتاب را « علم مكتوب » تعريف كرده‌اند ، چنان‌كه دانش مدوّن ( Recorded Knowlodge ) هم خوانند . « مكتوب » خود به معناى « كتابت » شده است ، كه اين لفظ اخير عبارت است از علائم وضعى يا متواطئ ( - قراردادى ) مضبوط ؛ و آن را خطّ يا « دبيره » گويند كه كلمات ملفوظهء زبانى معيّن را بدان صورت مكتوب دهند . زبان و دبيره ، بدين‌سان ، در نامه و نبشته بهم پيوسته‌اند . 1 . دورهء داستانى در روايات ملى ايران ، طهمورث ديوبند از پيشداديان بانى كتابت ياد گرديده ، كه نه تنها به قول ابو على بلعمى : « فارسى نخست او نبشت » « 1 » ، بل به گفتهء حكيم فردوسى حدود سى خط و زبان ديگر را « ديوان » به دو آموختند : چو آزاد گشتند از بند او * بجستند ناچار پيوند او نبشتن به خسرو بياموختند * دلش را به دانش برافروختند نبشتن يكى نه كه نزديك سى * چه رومى چه تازى و چه پارسى چه سغدى چه چينى و چه پهلوى * ز هرگونه‌اى كان همىبشنوى « 2 » داتستان « مينوى خرد » پهلوى ( باب 26 ، بند 21 - 23 ) نيز حاكى است كه « از تهمورث زيبا اين سود بود كه گناى بدكار ملعون ( - اهرمن ) را سى سال بارهء خود كرد ، و

--> ( 1 ) . تاريخ بلعمى ( - تكمله و ترجمهء تاريخ طبرى ) ، طبع بهار ، ص 129 . ( 2 ) . شاهنامه ، چاپ مسكو ، ج 1 ، ص 38 .