شهريار » استناد يا اعتماد كرده ، يا از آن اقتباس و تقليد نموده‌اند . به قول نالينو آن زيج كه در « علم هيئت حقيقى » بوده ، از جمله حبش حاسب ( ن 2 س 3 ق ) يكى از سه زيج خود را بر گرته و روش آن همانا « زيج الشاه » ناميد . يكى از عجايب انتشار روش ايرانى در « اندلس » استفادهء از آن براى استخراج طول‌هاى سيّارات است ، كه اين مطلب از كتاب « زرقالى » و از تأليفات عبرى « ابن عزرا » معلوم مىشود . خلاصه آنكه من ( - نالينو ) كتاب فارسى ديگرى را در هيئت نمىشناسم كه در قرن‌هاى دوم و سوم به عربى ترجمه شده باشد ، بسا كه ايرانيان در اين فنّ از براى محاسبهء حركات اجرام سماوى ، كتاب ديگرى جز « زيج شاه » نداشته‌اند ؛ و اگر چنين باشد ديگر تعجبى نيست كه با وجود توجّه فراوان به ترجمهء كتابهاى پهلوى و اهتمام خاندان « نوبختى » كه بيشتر ايشان از منجّمان بودند ، در بيرون آوردن تأليفات گرانبها از كتابخانه‌هاى ايران ، نام زيج ديگرى جز زيج شاه در نزد مسلمانان بميان نيامده باشد » « 1 » . متأسفانه آن زيج بزرگ زمان ساسانى ( - زيج شهرياران ) كه اصول علم و نتايج ارصاد و حسابهاى نجوم را حاوى بوده ، و مانند « زيج بطلميوس » در مغرب‌زمين همانا اين زيج ايرانى در مشرق آوازه داشته ، از دستبرد روزگار بدفرجام بر جاى نمانده و از ميان رفته است . ملاحظه شد كه دانشمندان صاحب‌نظرى در باب آن پژوهش كرده‌اند ، اينك بايد گفت كه استاد نامدار « ا . س . كندى » هم گفتارى بلند دربارهء آن به عنوان « كتاب دستى زيج شاه ساسانى و آموزهء اخترگويى « ممرّ » نوشته است » « 2 » .

--> ( 1 ) . تاريخ نجوم اسلامى ( ترجمهء استاد احمد آرام ) ، ص 234 - 235 و 261 / بيست مقاله ( تقىزاده ) ، ص 564 / گاه‌شمارى ، 4 / 268 . ( 2 ) . Journal of American oriental society , No . 78 ( 1958 ) , pp . 246 - 262 . اين توضيح مختصر را هم دربارهء كلمهء « زيج » بيفزاييم كه اصل آن « زيگ » پهلوى به معناى تارهاى پارچه باشد كه پود در ميان آنها بافته مىشود ؛ پس ايرانيان اين اسم را به ملاحظهء شباهت خطّهاى قائم جدول‌هاى عددى با تارهاى نساجى اطلاق بر خود « جدول » كردند . چه ، كتاب‌هاى نجومى همه جدول‌هاى رياضى و حسابهاست ، كه علاوه برآن قوانين استفاده از آنها غالبا بدون برهان هندسى است . [ تاريخ نجوم اسلامى ، ص 53 ] . ازاين‌رو ، راقم اين سطور اصطلاح « زيگواره » را برابر و براى « جدول » ها وضع كرده و خود به كار برده است .