همانا اشارت است به آمدن يا پناهنده شدن هفت حكيم يونانى به دربار خسرو انوشروان ( در سال 529 م ) كه وى از پادشاه روم براى آنان تأمين خواست . شايد كه كتاب مزبور مجموع مفاوضات فلسفيه بين حكماى يونانى و خسرو انوشيروان بوده است . ( 24 ) . جاودان خرد ( هوشنگى ) مشتمل بر حكمت‌هاى ايرانى و هند و عرب و روم كه هوشنگ پادشاه ( پيشدادى ) سپارش آن به فرزندان كرد ؛ و گنجور بن اسفنديار وزير پادشاه ايرانشهر آن را از زبان كهن ( ايرانى ) به زبان فارسى ( پهلوى ) ترجمه كرد ، پس آنگاه حسن بن سهل برادر فضل بن سهل ( ذو الرئاستين ) آن را از ( پهلوى ) به عربى ترجمه كرد [ عنوان ] و استاد ابو على احمد بن محمّد ( زردشتى ) مشكويهء رازى شيعى گنجور ( - خازن ) حكيم مورّخ ( ح 320 - 421 ق ) آن را تحرير و تكميل كرد ، يعنى حكمت‌هاى ايرانى و هند و عرب و روم را به « جاودان خرد » هوشنگى درافزود . متن عربى كتاب « جاودان خرد » را دانشمند مصرى عبد الرحمن بدوى با عنوان جعلى و برساختهء « الحكمة الخالدة » به خوبى ويراسته و طبع كرده است ( قاهره ، 1953 م / تهران ، 1358 ش ) . دو ترجمهء فارسى معروف به « ارّجانى » و « قزوينى » آن نيز چاپ شده ، استاد دانش‌پژوه در مقدّمهء خود ( بر نسخهء قزوينى ) ساير ترجمه‌ها و نقول « جاودان خرد » هوشنگى را ياد كرده است . در باب اصل پهلوى و ترجمهء عربى كتاب و رسالهء موهومى « استطالة الفهم » جاحظ بصرى ، خود مسكويهء رازى و محقّقان امروزى زياد حرف زده‌اند ، كه به نظر اينجانب محمل واقعى بر آنها مترتّب نباشد . گمان اينجانب برآن مىرود كه مسكويهء رازى به قصد و عمد سخنانى بيراهه به هم بافته ، بنا به قرائن و دلايلى كه جاى ذكر آنها نيست ، احتمال مىدهم كه خود او همان « اسفنديار گنجور وزير پادشاه ايرانشهر » بوده باشد - يعنى « خازن » وزير عضد الدولهء ديلمى شاهنشاه ايران ، مترجم يا محرّر اصلى كتاب خود او باشد ؛ و در صورت صحّت اين فرض اسم گبرى خود يا پدرش « اسفنديار » بوده است .