تسهيلات » مىكند . رابعا آنچه از صفحهء 9 نسخه نقل شد نبايد ذهن را به بعد از سال 841 براى تعيين تاريخ تأليف آن متوجه سازد ، زيرا اختيار مبدأ سالى براى آنكه مبدأ حركات اوساط را از آنجا حساب كنند مستلزم آن نمىشود كه اين سال پيش از موقع اختيار يا مقارن آن باشد بلكه يكى از سالهاى آينده را نيز مىتوان اختيار كرد . خامسا چون فعلا به اصل نسخه دسترس نيست تا از سياق عبارت منقول از صفحهء 9 آن استنباط نمايد كه منظور نويسندهء زيج از مصنف كيست ؟ آيا اشاره به كارهاى الغ بيك دارد و يا آنكه متن زيج آميخته به شرحى است كه شارح در آن به غياث اشاره مىكند ؟ 3 . « سلّم السماء » غياث الدّين در ديباچهء كتاب مفتاح الحساب پس از ذكر زيجهاى خود مىگويد : « رساله‌هاى ديگرى تصنيف نمودم مانند رسالهء موسوم به سلم السماء در حل اشكالى كه براى پيشينيان در ابعاد و اجرام رخ داده بود » . اين رساله مشتمل بر هفت مقاله و يك خاتمه است و خود مؤلف در ديباچهء آن سبب تأليف را چنين مىنويسد : « نيازمندترين مردم خدا به آمرزش و بخشش او جمشيد پسر مسعود بن محمود طبيب كاشى ملقب به غياث چنين مىگويد كه : چون به مطالعهء كتاب‌هاى رياضى و مباحث هيئت و سماويات به ويژه مسألهء ابعاد فلكها و استخراج انصاف قطرها پرداختم ديدم صاحبان فن در اين باب اختلافهايى دارند چنان‌كه بيشتر ايشان افلاك را به ترتيب مشهور اثبات كرده و فلك ناهيد را زير فلك خورشيد تعيين نموده‌اند ، و برخى پنداشته‌اند كه فلك زهره بر فراز فلك شمس است و دليل بر آن آورده‌اند كه در مجسطى دورى بين فلك مايل قمر و مقعر فلك خورشيد را طورى معين ساخته است كه براى ثخن و