على زمانى قمشه اى

74

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

است . 7 . رسالة المحيطية ، تهرانى و طوقان هر دو از اين كتاب ياد كرده‌اند و در اين رساله از كيفيت تعيين نسبت محيط دائره به قطر بحث شده است . طوقان از اسميت چنين آورده است كه اين نسبت به درجه‌اى نزديك به واقع است كه هيچ‌كس پيش از او آن را بيان نداشته است . همچنين اسميت اعتراف مىكند كه مسلمانان در عصر كاشانى بر اروپاييان در اتخاذ و عمل به روش اعشارى پيشى داشتند و به‌طور كامل بر كسور اعشارى آگاه بودند . 8 . رسالة الجيب و الوتر در هندسه ، مؤلف در كتاب خود مفتاح الحساب گويد : اين كار بر پيشينيان مشكل بود ، به‌طورى كه صاحب المجسطى گفته است راهى براى دانستن آن در دست نيست . 9 . مفتاح الحساب ، تهرانى و طوقان از اين كتاب نام برده‌اند و طوقان كتاب مفتاح الحساب را از مهم‌ترين كتابهاى كاشانى مىداند زيرا در اين كتاب به حل برخى از مسائل حسابى و اكتشافاتى جديد در اين زمينه نايل آمده است و صالح زكى صاحب آثار باقيه اين كتاب را آخرين كتاب مبسوطى مىداند كه توسط رياضيدانان شرقى نوشته شده است و صاحب كشف الظنون در مورد آن گفته است كه مؤلف از راه قوانين حسابى به مرحلهء نهايى و حقيقى اعمال هندسى دست‌يافت . اين كتاب مشتمل بر يك مقدمه و پنج مقاله است ، مقالهء اوّل در حساب صحيح ، مقالهء دوم در حساب كسرى ، مقالهء سوم در حساب منجمان ، مقالهء چهارم در مساحت و مقالهء پنجم در استخراج مجهولات است و اين كتاب مفيدى است كه با اين عبارت آغاز مىشود : « الحمد للّه توحد بابداع الآحاد . . . » . اين كتاب را براى الغ بيگ تأليف كرد و سپس آن را مختصر كرد و تلخيص المفتاح