مكلّف امتداد دارد ، و پس از آن ، وقت مغرب و عشاء است ، و تا زوال شمالى ( - نيمه‌شب ) امتداد دارد ، و وقت نماز صبح پيش از زوال جنوبى است ( به مقدار اداى آن ) ، اين اوقات « قدر متيقّن » از وقت نمازها است ، و مطابق با تكليف اقرب بلاد است . 5 . نقطهء قطب و نقاط نزديك به قطب در تمام طول روز ، گردش آفتاب چونان سنگ آسيا ( رحوى ) است و ارتفاع چندانى نمىگيرد ، و در تمام طول شب ( فصول پاييز و زمستان ، در فرض قطب و عرض‌هاى شمالى ) خورشيد زير افق و شب دائمى است . طلوع رحوى آفتاب از اوايل فروردين آغاز مىشود ، و به‌تدريج ارتفاع آن زياد مىگردد تا نقطهء اوّل سرطان ( - تير ) كه به‌قدر ميل كلّى آفتاب ( 23 درجه و 27 دقيقه فلكى ) مىشود ( 27 / 27 - ؟ ؟ ) پس از آن به‌تدريج ارتفاع آن كم مىشود تا اوّل مهر كه مقدارى از قرص خورشيد در افق فروشده ، و به همين منوال مىگردد تا اينكه به‌تدريج زير افق پنهان و شب دائمى آغاز شود ، ولى روشنايى آفتاب بالاى افق نمودار و تدريجا ضعيف مىگردد تا 21 آبان كه روشنايى نابود و هوا تاريك مىشود آن‌گاه دهم بهمن كه روشنايى به‌تدريج نمودار و بيشتر مىشود تا اينكه اوّل فروردين آفتاب طالع شود . امّا نماز و روزه در افق قطبى ، مشكل‌ترين مكان‌ها است ، گرچه قابل سكونت نيست ؛ ولى چنانچه جهان‌گردى آنجا رفته باشد ، بايد مقياس را از همان طرفى كه رفته به كار گيرد ، و حكم اوقات مانند بخش چهارم است ، و طبق قواعد شرعى همان احكام را « استصحاب » مىكند ، نيز مطابق قدر متيقّن و قاعدهء اشتغال است ؛ امّا اگر كسى در آنجا تولّد يابد ، و به حدّ بلوغ برسد ، مخيّر است كه يك طرف را اخذ كند ، و به نصف النهار آن مانند بخش چهارم عمل كند .