على زمانى قمشه اى
481
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
نيز ديده مىشود كه در طول سال بايد برگزار شوند . در زمينهء امور مذهبى ، آيينها و شعائر متعددى با مفاهيم گاهشمارى مرتبطاند ؛ از جمله آداب و شعائرى كه در ده روز اول محرم به ياد واقعهء كربلا و شهادت امام حسين عليه السّلام انجام مىگيرد ، موضوع رؤيت هلال بويژه براى ماههاى رمضان و شوال ( آغاز و پايان ايام روزهدارى ) ، و شعائر و آدابى كه براى روزهاى هفته و بعضى روزهاى مهم سال و ماههاى سال وجود دارد . مجلسى آراى گوناگونى دربارهء سعد يا نحس بودن روزهاى هفته ، روزهاى ماه و اختيارات ماههاى سال ذكر نموده است . برخى از كتابها كه براى شرح اعمال روزها و ماههاى مختلف نوشته شدهاند ، عبارتاند از : احسن التقويم و غنية الانام فى معرفة الساعات و الايام از ملا محسن فيض كاشانى ( متوفى 1091 ) ؛ تقويم المؤمنين و متن خلاصهشدهء آن ، و تقويم شرعى ، هر دو از مير محمد صالح خاتونآبادى ( متوفى 1126 ) . روزهاى اول هريك از ماههاى سال آثار خاص خود را داشته و بعضى از روزهاى برخى ماهها نيز از نظر نحس يا سعد بودن ، شرايط خاص خود را داشته است ؛ از جمله ، روز سيزدهم ماه صفر يكى از نحسترين روزهاى سال بشمار مىآمده است . اين مثل فارسى نيز نشاندهندهء نحوست سيزدهم صفر است : تو اگر سيزده نوروزى ، من سيزده صفرم . علاوه بر ماههاى گاهشمارى هجرى قمرى ، كه هركدام شعائر و محرّماتى داشته كه تخلف از آنها گناه محسوب مىشده ( قس اين مثل : همهء ماهها خطر دارد ، بدناميش [ را ] صفر دارد ) ، براى ماههاى گاهشمارى سلوكى و حتى سالهاى گاهشمارى دوازده حيوانى نيز احكام نيك و بد وجود داشته است . در گاهشمارى دوازده حيوانى ، بعضى سالها ( مثلا سال گاو ) سعد و بعضى ديگر ( مثلا سال خوك ) نحس محسوب مىشدهاند ( قس اين مثل فارسى كه نشاندهندهء سعد بودن سال گاو است : هميشه تقويم بر روى