على زمانى قمشه اى

444

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ديگرى در شبه قاره انجاميد . در زمان حكومت محمد شاه ، يكى از آخرين فرمانروايان بابرى هند ( 1131 - 1161 ) ، گاه‌شمارى محمد شاهى به وجود آمد كه اركان تشكيل‌دهندهء آن عينا از گاه‌شمارى هجرى قمرى اخذ شده بود ، با اين تفاوت كه مبدأ آن آغاز سلطنت محمد شاه بود و سال از ماه ربيع الاول ، نه محرّم ، آغاز مىشد . اسناد معدودى از زمان حكومت محمد شاه وجود دارد كه با اين گاه‌شمارى تاريخ‌گذارى شده است . در 1199 هجرى قمرى ، تيپوسلطان فرمانرواى ميسور ( حك : 1198 - 1214 ) ، نوعى گاه‌شمارى قمرى وضع كرد . نام ماه‌هاى اين گاه‌شمارى ، بر خلاف ساير گاه‌شماريهاى قمرى رايج تا آن زمان ، جديد بودند و از نام ماه‌هاى گاه‌شمارى هجرى قمرى براى آن استفاده نكردند . جالب توجه است كه در اين گاه‌شمارى ، براساس حرف اوّل نام ماهها مىتوان به‌شمارهء ترتيبى آنها پى برد ، چرا كه اين ماهها به ترتيب حروف ابجد مرتب شده‌اند . در صورت ديگرى از نام ماههايى اين گاه‌شمارى ، همين پديده به ترتيب ابتثى نيز وجود دارد . اين گاه‌شمارى را گاه‌شمارى مولودى نيز ناميده‌اند و با استناد به سكه‌اى كه در زمان تيپوسلطان با اين گاه‌شمارى ضرب شده ، مبدأ آن تولد پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله بوده است ، نه هجرت آن حضرت . در زمان حكومت تيپوسلطان ، غلام احمد ، نويسنده و مورخ دربار او ، آثار خود از جمله زاد المجاهدين و جواهر القرآن را با همين مبدأ تاريخ‌گذارى كرد . متأخرترين گاه‌شمارى ابداعى دورهء بابريان در شبه قاره ، گاه‌شمارى طغيانى است كه غلامحسين جونپورى ابداع كرده است . مبدأ اين گاه‌شمارى ، اول محرّم 1251 هجرى قمرى و معطوف به سيلاب مهيبى است كه در اين سال در محل زندگى جونپورى رخ داد . به سبب اضمحلال سلسلهء بابرى ، مقارن