على زمانى قمشه اى
442
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
بزرگترين سكههاى ضرب شده در دنيا بشمار مىآيند . گروهى ديگر از اين اسناد ، نامههايى هستند كه بين اكبر شاه و فرمانروايان محلى هند يا پادشاهان صفوى ايران ردوبدل شده است . آن دسته از اين نامهها كه بين اكبر شاه و فرمانروايان هند ردوبدل شده ، جملگى داراى تاريخ الهى است ، امّا بين مكتوبات اكبر و پادشاهان صفوى نامههايى نيز وجود دارد كه با گاهشمارى هجرى قمرى تاريخگذارى شده است . در زمان اكبر شاه گاهشماريهاى ديگرى نيز در حوزهء امپراتورى بابرى وجود داشت ؛ از جمله ، گاهشمارى فصلى كه گونهاى گاهشمارى شمسى با مبدأ گاهشمارى هجرى بود و گاهشماريهاى ولايتى و بنگاله / بنگال كه براساس گاهشماريهاى محلى رايج در هند تنظيم شده بود . تتوى و ديگران - كه كتاب خود ، تاريخ الفى ، را در زمان حكومت اكبر تأليف نمودند - در كنار استفاده از گاهشمارى هجرى قمرى ، كليهء تاريخهاى مورد نظر خود را ، در محدودهء زمانى 850 تا 984 هجرى ، با گاهشمارى ديگرى با مبدأ رحلت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله تاريخگذارى كردهاند . همچنين ، مؤلف ناشناس منظومهء نام حق ، كه كتاب خود را مقارن همين زمانها و در شبه قاره تأليف كرده ، تاريخهاى مورد نظر خود را با مبدأ رحلت ثبت كرده است . جهانگير پادشاه ( حك : 1014 - 1037 ) نيز مانند اكبر شاه ، جلوس خود را مبدأ گاهشمارى جديدى به نام گاهشمارى جهانگيرى قرار داد كه اركان آن ، بجز مبدأ ، از تاريخ الهى اخذ شده بود ، امّا با توجه به رواج فراگير تاريخ الهى تا زمان وى ، گاهشمارى الهى نيز در دولت جهانگير به كار مىرفت ، بهطورى كه سكههاى جهانگير پادشاه همچنان با تاريخ الهى ضرب مىشد . منابع تاريخى نيز هنگام ذكر وقايع سلطنت جهانگير ، از هر دو گاهشمارى جهانگيرى و تاريخ