على زمانى قمشه اى

421

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

طراحى و ابداع شد . در كهن‌ترين منابعى كه از آن ياد كرده‌اند ، گاه‌شمارى سلطانى نيز ناميده شده است . دربارهء زمان صدور حكم ملكشاه براى مطالعهء اين گاه‌شمارى و افرادى كه در ابداع آن نقش داشتند و زمان رسميت يافتن آن بحثهاى بسيارى شده است . اگرچه بيهقى و ابن اثير ذكر كرده‌اند كه به دستور شاه سلجوقى عده‌اى از دانشمندان ، از جمله عمر خيام ، براى ساخت رصدخانه و كارهاى نجومى مأموريت يافتند ، حضور خيام و عده‌اى ديگر از اين دانشمندان مورد ترديد است . درعين‌حال حضور نداشتن خيام در اين جمع را نيز نمىتوان دليل بر انكار رواج اين گاه‌شمارى در قرن پنجم هجرى قمرى دانست . محمد بن ايوب طبرى دربارهء گاه‌شمارى جلالى در 476 هجرى قمرى گزارش مىدهد . بنابراين ، نخستين آگاهى در مورد گاه‌شمارى جلالى متعلق به پنج سال پس از رسميت يافتن آن است . گزارش عبد الرحمن خازنى نيز كه اطلاعات مفصّلى دربارهء اين گاه‌شمارى مىدهد ، تقريبا 44 سال پس از رواج آن است .