على زمانى قمشه اى
403
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
از آراى برخى زبانشناسان آورده است . مهمترين ركن گاهشمارى هخامنشى ، كه در دورههاى تاريخى بعدى در گاهشماريهاى رايج در ايران تكرار نشد ، چگونگى آغاز سال ( به عنوان مبدأ گاهشمارى ) و نيز موضوع اعمال كبيسههاست . در گاهشمارى هخامنشى ، به تقليد از گاهشمارى بابلى ، مبدأ شمارش سالها آغاز پادشاهى هر پادشاه بود كه براساس آن شمارش سالها با روى كار آمدن پادشاه جديد ، بار ديگر از يك آغاز مىشد ؛ با اين توضيح كه از هنگام آغاز سلطنت هر پادشاه تا اولين روز اولين ماه سال بعد ( در گاهشمارى هخامنشى : اول ادوكنيشه ) ، سال جلوس و از اين زمان تا اول آدوكنيشه بعدى ، سال اول سلطنت محسوب مىشد و اين شمارش تا پايان هر دورهء پادشاهى ادامه پيدا مىكرد . طول سال در گاهشمارى هخامنشى ، با توجه به رواج گونهء ايرانىشدهء گاهشمارى شمسى - قمرى بابلى ، در سالهاى عادى 354 يا 355 روز و در سالهاى كبيسه 383 يا 384 روز محاسبه مىشد . در مورد كبيسهگيرى در اين گاهشمارى نيز آراى گوناگونى وجود دارد كه طبق يكى از آنها تا 367 ق م آرايهء منظمى براى اعمال كبيسه برابر روش كبيسهگيرى شمسى - قمرى بابلى ( يعنى اجراى هفت ماه كبيسه در نوزده سال ) وجود نداشته ، امّا از اين زمان روش ياد شد با آرايهء منظمى در همين دورهء نوزدهساله اعمال شده است . اين گمان نيز وجود دارد كه ايرانيان تا 527 ق م ، يعنى نوزدهمين سال پادشاهى داريوش اوّل ، از دورههاى كبيسهگيرى سه ماه در هر هشت سال استفاده مىكردند و از اين سال به بعد دورهء نوزدهساله را جانشين آن كردند . آرايهء كبيسههايى كه پاركر و دوبرستاين براى سراسر دورهء هخامنشى ارائه كردهاند ، همين تغيير در دورههاى كبيسهگيرى را نشان مىدهد .