د ) گاه‌شماريهاى محلى ايران مطالعهء اركان و مبادى گاه‌شماريهاى رايج در ايران ، تفاوتهاى اساسى آنها را در مقاطع تاريخى پيش و پس از اسلام نشان مىدهد . در اين بخش از مقاله ، سير تحول گاه‌شمارى در ايران به سه بخش پيش از اسلام ، از ورود اسلام تا قرن نهم هجرى و از قرن نهم هجرى تاكنون تقسيم شده است . هركدام از اين بخشها نيز در اجزاى كوچكترى ، شامل انواع گاه‌شماريهاى مرسوم در هريك از مقاطع تاريخى بررسى مىشود . اين تقسيم‌بندى در مورد تاريخ تحول گاه‌شمارى در ايران پس از اسلام ، ازآن‌جهت اعمال شده است كه مهمترين گاه‌شماريهاى ايرانى ( از جمله ، گاه‌شماريهاى يزدگردى ، جلالى ، خانى ) تا قرن نهم هجرى قمرى به‌وجود آمدند و رواج يافتند . از قرن نهم تا چهاردهم گاه‌شمارى هجرى قمرى رايج‌ترين گاه‌شمارى در ايران بود و در طى اين دورهء زمانى ، گاه‌شمارى مهم ديگرى كه در اين مقاله قابل ذكر باشد ، در ايران به وجود نيامد و تنها دگرگونيهاى مهمى در قرن حاضر منجر به وضع چند نمونه گاه‌شمارى جديد شد . در اين بخش ، تنها گاه‌شماريهايى معرفى مىشوند كه بيانگر مفهوم « گاه‌شمارى ملى » و كاربرد هريك از گاه‌شماريها در ايران‌اند ( براى گاه‌شماريهاى ايرانى كه براساس مبادى قومى - ناحيه‌اى تنظيم شده‌اند ، همين بخش از مقاله ، قسمت د ) . الف ) گاه‌شمارى در ايران پيش از اسلام 1 . قديم‌ترين گاه‌شمارى ايرانى 2 . گاه‌شمارى در دورهء هخامنشى 3 . گاه‌شمارى در دورهء اشكانى 4 . گاه‌شمارى در دورهء ساسانى