على زمانى قمشه اى
39
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
مىنويسد : از زمان كشف كتاب نهاية السؤل فى تصحيح الاصول ، تأليف ابن شاطر دمشقى ( متوفّى 777 / 1375 ) در 1957 ميلادى ، مهمترين جنبهء اخترشناسى دورهء اسلامى ، دستيابى به نتايج انقلابى توسط اخترشناسان قرون وسطى بوده است كه عموما به آن « مكتب مراغه » مىگويند . موضوع مهم دربارهء هويت و پيشينهء اعضاى مكتب مراغه به وسيلهء ابن شاطر در مقدمهاش بر كتاب نهاية السّؤل مطرح شد . نامهايى چون مجريطى ( متوفّى 398 / 1007 ) ، جابرين افلح ( قرن دوازدهم ميلادى ) ، مؤيّد الدّين عرضى ( متوفى 711 / 1266 ) ، نصير الدّين طوسى ( متوفّى 672 / 1274 ) و قطب الدّين شيرازى ( متوفّى 711 / 1311 ) ، اين اسامى به وسيلهء ابن شاطر به عنوان كسانى معرفى شدهاند كه مدلهاى نجومى به وجود آوردند كه ، با مدلهاى تثبيتشدهء بطلميوس متفاوت بود . همچنين اخترشناسانى ديگر ، چون ابن هيثم ( متوفّى ح 431 / 1040 ) ، الوليد المغربى ( احتمالا ابن رشد ، متوفى 591 / 1195 ) و يحيى بن ابو شكر مغربى ( متوفّى 682 / 1283 ) ، در مقدمهء اثر متأخرتر ديگر ابن شاطر به نام الزيج الجديد ، به عنوان كسانى معرف شدهاند كه بر مدل بطلميوسى
--> معتبر تاريخ علم و فلسفه و اخترشناسى ، گردهمايىهاى علمى و دائرةالمعارفها ارائه و چاپ كرده است . از آن جمله : « معناى جبر و مقابله » ، « محاسبه جداول اخترشناسى اسلامى در اواخر قرون ميانه » ، « روشهاى محاسبه در مجموعهاى از جداول اخترشناسى اواخر قرون ميانه » ، « نخستين اخترشناسى غير بطلميوسى در مكتب مراغه » ، « ابن سينا و ابو عبيد جوزجانى : مشكل فلك معدّل المسير بطلميوسى » ، « پيشنهاد نظام اخترشناسى غير بطلميوسى از سوى اخترشناسى دمشقى » ، « علم اخترشناسى و علم احكام اخترشناسى اسلامى » ، « فرضيه و مشاهده در اخترشناسى اسلامى » ، « اخترشناسى اسلامى و كپرنيك » ، « يك دفتر يادداشت ، مبتنى بر مشاهده از يك اخترشناس قرن سيزدهم » ، « بيرونى » و . . .