ناصرخسرو ) فقط براى روز اوّل به كار مىبردند . علاوه بر اين ، روز پانزدهم ماه « منتصف » يا « نصف » و روز سىام « سلخ » ناميده مىشد ، درحالىكه اين دو نام جزو نامهاى ده‌گانه روزهاى ماه نبود . اگر ماه سى روزه نبود ، سلخ نداشت . در بعضى موارد نيز ، روز اوّل هر ماه « مستهل » ناميده مىشد . در ميان لغت‌نويسان اسلامى ، ابن سيده دربارهء نامهاى ده‌گانهء روزهاى ماه و نام بخشهاى گوناگون روز و شب مفصّل‌ترين گزارش را آورده است . براساس اسناد تاريخ‌دار ، در ايران دورهء اشكانى و ساسانى نامگذارى روزهاى ماه با نامهاى سىگانهء فارسى ميانه صورت مىگرفته است . در ايران پس از اسلام نيز فهرستى از نام روزهاى ماه در گاه‌شمارى جلالى وجود دارد . امروزه نيز زردشتيان ايران در گاه‌شمارى خود همچنان از روش نامگذارى روزهاى ماه با نامهاى فارسى ميانه استفاده مىكنند . سومين ركن هر گاه‌شمارى مفهوم « سال » است كه به دو نوع شمسى و قمرى تقسيم مىشود و هريك از آنها نيز اقسامى دارند ، امّا فقط معدودى از اين اقسام در گاه‌شماريهاى رايج در سرزمينهاى اسلامى به كار رفته‌اند . در گاه‌شماريهاى قمرى ، طول سال ، با توجه به طول ماه ، 354 روز و 8 ساعت و 48 دقيقه محاسبه مىشده ، امّا براى محاسبهء طول سال شمسى به رصدهاى متوالى و دقت بيشترى نياز بوده است . ستاره‌شناسان مسلمان راجع به اقسام سال شمسى توضيح داده‌اند ، امّا « سال اعتدالى » ( بازگشت سالانهء خورشيد از يكى از نقاط اعتدالين يا انقلابين به همان نقطه ) متداول‌ترين و مهمترين قسم سال شمسى بوده و عموما از واژهء « سال » به همين مفهوم استفاده مىشده است . سال اعتدالى را « سال حقيقى » نيز مىناميده‌اند . طول سال اعتدالى ، بسته به ميزان دقت رصدكنندگان آن ، متغير بوده و بررسى سير اين رصدها نشان مىدهد كه در