على زمانى قمشه اى
348
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
چنانچه خودرو با سرعت 100 متر در مدت 5 ثانيه حركت كرده باشد مسافت طىشده برابر است با : بر اين اساس ، زمين در امتداد مدارش مسافت 300 كيلومتر را در 10 ثانيه مىپيمايد پس سرعتمدارى ( حركت انتقالى ) آن برابر است با : و در فرض اينكه زمين بهطور يكنواخت با چنين سرعتى بر روى مدارش حركت كند مىتوان مسافت پيموده شده به وسيلهء زمين در يك سال را تعيين كرد : سرعت يك جسم ، تنها شامل يك مقدار عددى نيست ، بلكه داراى جهت نيز مىباشد كمّيّتى كه داراى بزرگى و جهت باشد « بردار » ناميده مىشود ، بردار سرعت معمولا با پيكان نشان داده مىشود . در مورد حركت زمين ، بردار سرعت در هر نقطه تغيير مىكند ، زيرا جهت حركت در روى مسير منحنى - بر خلاف مسير مستقيم - دايما در حال تغيير است . شتاب شتاب هر جسم به وسيلهء تغييرات سرعت تعريف مىگردد . چنانچه يك خودرو با سرعت 100 متر بر ثانيه سرعت داشته باشد و تدريجا سرعت خود را به 150 متر بر ثانيه در مدت 5 ثانيه افزايش دهد شتاب آن برابر است با :