على زمانى قمشه اى
309
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
حمله كرد و اروميه و مغرب درياچهء اروميه را به تصرف درآورد و تا ساوجبلاغ مكرى ( مهاباد ) پيش رفت . مناسبات دولت ايران و عثمانى تيره شد و دولتهاى روس و انگليس به مداخله پرداختند . براى رسيدگى به اوضاع مرزى ، كميسيونى به رياست احتشام السلطنه ( حاج ميرزا محمود خان ، متوفّى 1354 ) در استانبول و نيز كميسيونى براى ارتباط و مكاتبه با آن كميسيون ، در تهران تشكيل شد . بغايرى براى عضويت كميسيون تهران در نظر گرفته شد و مطالعهء نقشههاى سرحدى و تعيين خطوط ادعايى طرفين از روى مدارك و سوابق ، به وى محول گرديد . مطالعهء مدارك و مكاتبات كميسيونهاى تهران و استانبول مدت چند سال به طول انجاميد و در اين زمان بود كه تمام كارهاى فنى و سرحدى از طرف وزارت امور خارجه به بغايرى سپرده شد ، و هيچ امرى بدون مشورت با او انجام نمىشد . پس از مبادلهء قرارداد استانبول بين ايران و عثمانى مبنى بر تعيين خط سرحدى ، كميسيونى براى تعيين محل خط مزبور بر روى زمين ، مأمور شد . اين كار با حضور نمايندگان دولتهاى روس و انگليس انجام گرفت . رياست اين كميسيون با نصر اللّه خلعت برى اعتلاء الملك ( متوفّى 1341 ) و رئيس هيئت فنى ايرانى ، بغايرى بود . قبل از اينكه قرارداد استانبول به امضا برسد كميسيون سرحدى تهران به همراه هيئت وزيران به حضور ناصر الملك نايبالسلطنه رسيدند . در پاسخ اين سؤال ناصر الملك كه مساحت منطقهء متنازع فيه چه مقدار بوده و سهم هريك از دول ايران و عثمانى چقدر است ، بغايرى جواب مىدهد : « دو ثلث منطقهء متنازع فيه به ايران و يك ثلث آن به عثمانى واگذار خواهد شد . » ناصر الملك مىگويد : « اين معامله بدى نيست ، زيرا معمولا به هنگام قطع دعاوى ، ما به