على زمانى قمشه اى
278
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
مدينهء منوره عه ك و عرض آنكه در طول اين دو بلد غلط واقع شده زيرا مكه مكرمه از گرينويچ كه مرصد لندن است سى و نه درجه و پنجاه دقيقه است و طول مدينه منوره هم سى و نه درجه و پنجاه دقيقه است تقريبا پس هر دو بر يك طول واقع شدهاند و امّا طول اين دو بلد نسبت به جزائر هم يكى باشد تقريبا چه طول جزيرهء فرّو كه نزد قدماء مبدأ طول بوده هيجده درجه و هفت دقيقه و پنج ثانيه غربى گرينويچ است و عرض شمالى آن 27 درجه و چهل و پنج دقيقه و هشت ثانيه پس مكّهء مكرمه و مدينهء منوره نسبت به جزيرهء فرّو بر يك طول واقع شوند تقريبا و بالضروره قبله مدينه منوره بر خط نصف النهار بر نقطهء جنوب خواهد بود تقريبا و فرق ده دقيقه چندان محسوس نباشد پس محراب حضرت رسول در كمال صحت باشد بلكه آن از معجزات بزرگ آن حضرت است كه پس از گذشتن قرنهاى بسيار تا امروز باقىمانده و حوادث روزگار آسيبى بدان نرسانيده است . و نيز مرحوم سردار مرقوم فرموده است : انحراف قبله مدينه منوره برفرض طول و عرض آن به رأى قدماء نيز به سى و هفت درجه نمىرسد بلكه انحراف آن از نقطهء جنوب به مشرق بيست و هفت درجه تقريبا به موجب حساب مثلثات كرويه و بيست و هشت درجه و چهل و نه دقيقه تقريبا به قاعدهء سلك بسيط و دائرهء هنديه مىشود ، و پس از ارائه صورت عمل به قاعدهء سلك بسيط و دائرهء هنديه نوشته است به اين قاعده انحراف قبلهء مدينه منوره بيست و هشت درجه و چهل و هشت دقيقه و سى و نه ثانيه تقريبا مىشود و پس از ارائهء صورت عمل به طريق مثلثات كرويه گفته است انحراف 27 درجه و ده دقيقه و 51 / 9 ثانيه مىشود و به هر تقدير انحراف قبلهء مدينهء منوره به سى و هفت درجه
--> 75 درجه و 20 دقيقه فلكى و عرض آن 25 درجه فلكى است .