على زمانى قمشه اى
263
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
تقوم هجرى شمسى از هر لحاظ بهجز در نام و تعداد شبانهروزهاى ماهها ، همانند تقويم هجرى شمسى برجى است ، نام ماههاى اصطلاحى تقويم شمسى هجرى ، همنام با ماههاى تقويم سلطانى با حذف صفت سلطانى است كه به ترتيب عبارتند از : فروردين ، ارديبهشت ، خرداد ، تير ، امرداد ، شهريور ، مهر ، آبان ، آذر ، دى ، بهمن و اسفند ، شش برج اول سال 31 روز ، پنج ماه بعد 30 شبانه روز و ماه اسفند در سالهاى عادى 29 روز و در سالهاى كبيسه 30 شبانهروز است . تقويم هجرى شمسى بجز مبدأ و تعداد شبانهروزهاى ماهها ، شباهت زيادى به تقويم سلطانى دارد ، تثبيت نوروز تقويم سلطانى بر نقطه اعتدال بهارى و اتخاذ پايههاى نجومى و طبيعى براى تقويم ايرانيان توسط خازنى و در عهد ملكشاه به عنوان يك اقدام علمى بىسابقه در تاريخ علم از اهميت خاصى برخوردار است ، اهميتى كه سرانجام باعث شد ، دورهء پنجم مجلس شوراى ملى ايران ، پس از گذشت 849 سال شمسى ، اصول علمى تقويم هجرى شمسى را براساس تقويم سلطانى استوار نمايد . و اين ميراث ارزشمند علمى را با اندك تصرّفى ، مجددا مورد احياء ، تجديد و تصويب قانونى قرار دهد ، تقويم هجرى شمسى ، از لحاظ نجومى و طبيعى ، بهترين و دقيقترين تقويم جهان است . استاد سيد محمد محيط طباطبايى زوارهاى ( 1281 - 1371 ش ) بزرگترين گاهشناس معاصر ، بيش از نيمقرن از عمر خويش را در راه پژوهش و تفحّص پيرامون مسأله اصلاح تقويم و پايهگذارى تقويمهاى سلطانى و جلالى در عهد ملكشاه ، سپرى نمود ، و سرانجام با نكتهيابىهاى ظريف به حلّ اين معمّاى پيچيده تاريخى و نجومى نايل شد ، و بهعلاوه با استناد به مدارك علمى و معتبر