على زمانى قمشه اى

232

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

ميان دو حركت مختلف « سكون » واقع گردد . « 1 » اين بود آنچه لازم بود ذكر آن ، تا مفاد رسالهء هبوط الحجر بر پايهء فلسفهء مشاء روشن شود . و امّا تطبيق رساله با دانش روز را در بخش سوم پى مىگيريم . بخش سوم سقوط آزاد اجسام سقوط آزاد اجسام از قرنها پيش ذهن انسان متفكّر را به خود مشغول داشته است . ارسطو فيلسوف يونانى ( 322 - 384 پيش از ميلاد ) معتقد بود اجسام سنگين‌تر تندتر از اجسام سبك‌تر سقوط مىكنند . اين باور ، با مشاهدات عادى كه مثلا يك برگ درخت كندتر از يك قطعهء سنگ سقوط مىكند ، مطابقت داشت . قريب دو هزار سال طول كشيد تا نظريه‌اى بر خلاف عقيدهء ارسطو تولد يافت . گاليله در سال 1590 م نظريهء ارسطو را دربارهء سقوط اجسام رد كرد و اظهار داشت : اگر مشاهده مىشود كه اجسام با سرعتهاى متفاوت در هوا سقوط مىكنند ، علت اين تفاوت وجود هوا و مقاومت آن در مقابل حركت اجسام است . اگر مقاومت هوا حذف شود ، همهء اجسام بزرگ و كوچك ، چه سبك و چه سنگين با يك شتاب سقوط مىكنند . گاليله براى اثبات نظر خود گلوله‌هايى به سنگينىهاى متفاوت را باهم از بالاى برج معروف « پيزا » رها كرد و چون اثر مقاومت هوا بر حركت اين اجسام ناچيز بود همه باهم به سطح زمين رسيدند .

--> ( 1 ) . ر ك : قواعد كلى فلسفى ، ج 1 ، ص 131 ، به نقل از شرح مواقف ، 2 / 332 ، و اصول المعارف ، ص 110 ، چاپ جديد .