على زمانى قمشه اى

227

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

* داستانى جالب ابن سينا ( م 416 ق ) رخدادى شگفت‌آور از يكى از سنگهاى آسمانى ذكر كرده و گفته است : براى من به تواتر ثابت شد كه در زمان ما در بلاد جوزجان آهنى از هوا به زمين فرود آمد . يكى دوبار از زمين برخاست و به زمين نشست و فرو رفت . صداى بزرگ و هولناكى از آن به گوش مردم رسيد . چون در پس جستجو برآمدند ، آن را يافتند و نزد والى جوزجان بردند . در آن زمان ، محمود سبكتكين شاه خراسان بود . وى دستور داد كه همهء آن و يا پاره‌اى از آن را نزد او آورند . نقل ، براثر سنگينى دشوارى مىنمود ، خواستند كه پاره‌اى از آن را بشكنند ، آلات بدان كارگر نمىشد و هر متّه ، گاز و آلت برنده كه در آن به كار مىرفت ، شكسته مىشد . ليكن آخر كار چيزى از آن بريدند و نزد وى بردند ، خواست كه از آن شمشيرى بسازد ، دست نيافت . و حكايت شده است كه آن آهن يكپارچه از اجزاء خرد گرد ، مانند دانه‌هاى ارزن به‌هم‌چسبيده ، ملتئم بوده است . و اين شاگرد فقيه من - ابو عبيد جوزجانى - حكايت مىكند كه همهء اين‌ها را ديده است و گفته شده كه بسيارى از شمشيرهاى يمانى گرانقدر را از مانند چنين آهنى مىسازند . « 1 » سؤال مىدانيم امروز سقوط سنگ‌هاى آسمانى را به كمك قانون جاذبهء نيوتن توجيه مىكنند . دراين‌حال ، اين پرسش پيش مىآيد كه اگر هبوط و سقوط اجسام به‌سوى زمين براثر نيروى جاذبهء زمين است ، پس چرا به عكس ، شعله

--> ( 1 ) . ر ك : دروس هيئت و ديگر رشته‌هاى رياضى ، حسن حسن‌زاده ، ص 421 ، نقل از طبيعيات شفا ، ج 1 ، ص 249 .