على زمانى قمشه اى
199
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
نبوت ، امامت ، عقايد ، فرشتگان ، عرش ، كرسى ، قلم ، و دهها عنوان ديگر . مجلسى در هر باب و احيانا هر فصل پس از كاوش و بررسى ، نظر نهايى خويش را اعلام داشته و برخى انظار احيانا به نقد كشيده است . ما در اين نوشته به مقتضاى تأليف تنها به ديدگاههاى او درباره افلاك ، نجوم ، عمل به احكام نجوم ، اقسام تواريخ ، روزها ، ماهها ، سالهاى شمسى و قمرى ، سعد و نحسى ايام ، نوروز و . . . بسنده كرده و نكات سودمندى را از نظر خواهيم گذراند . مجلسى و افلاك نهگانه و آسمانهاى هفتگانه مرحوم مجلسى همچون ساير حكما و منجمان اسلامى افلاك نهگانه را پذيرفته و براى روز و شب و جميع كواكب يك فلك در نظر گرفته و براى كواكب سبعه ( سيارات ) نيز هفت فلك و براى ستارگان ثابت نيز يك فلك كه جمعا نه فلك مىشوند . بعد مىافزايد به نظر مىرسد افلاك هشتگانهاى كه براى ثوابت و سيارات در نظر گرفته شده است را بتوان آسمان دنيا ناميد و شش آسمان ديگر بدون ستاره باشند ، و اين نظر گرچه مخالف اصطلاح حكما و منجمان است ولى اشكالى در مخالفت با آنان نيست چنانكه برخى از پيشينيان همچون بليناس حكيم با آنان مخالفت نموده است . « 1 » ليكن امروزه مىدانيم همه اينها هيچ اساس ندارد ، بنابراين نظرات مرحوم مجلسى نيز همچون ساير منجمان بىپايه است . مرحوم مجلسى پنج سيّاره متحيّر ( خمسه متحيره ) را مانند منجمان تفسير
--> ( 1 ) . بحار ، ج 55 ، ص 75 و بعد .