على زمانى قمشه اى
105
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
عمل ستارگان روى عنكبوت بر پايه حركت تقديمى محور زمين صورت ستارگان ثابت از برجهاى خود جدا شدهاند مثلا برج حمل زير بخش ستارگان صورت حوت قرار گرفته و برج ثور ( - ارديبهشت ) زير بخش صورت ستارگان حمل و . . . بنابراين مقدار فاصله برجى ( - طولى ) ستارگان بهطور منظم از صورتها جدا مىشوند تا يك دوره كامل كه تقريبا بيست و پنج هزار و هشتصد ( 25800 ) سال بگذرد و دوباره برج حمل و صورت ستارگان آن برهم منطبق شوند ، امّا اين جدايى تنها در طول ستارگان رخ مىدهد نه در عرض آنها ، يعنى عرض آنها تقريبا ثابت است ، ازاينرو مىتوان در معرفى ستارگان و پياده كردن آنها بر صفحه شبكه از دو مؤلفه عرض و صورت بهره گرفت و از برجها چشم پوشيد و خللى در نظم آنها پديد نخواهد آمد ، و براى همه زمانها كاربردى مىباشد . بارى دانشمندان از ديرباز ستارگان قدر اول و احيانا قدر دوم ( a و B الفا و بتّا ) تا آنجا كه شبكه يك صفحه اسطرلاب شمالى گنجايش داشته آوردهاند ، كه ما در اين نوشته با استفاده از كتاب استيعاب بيرونى و حذف طول به آنها اشاره مىكنيم :