على زمانى قمشه اى
85
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
نخى را كه طول آن دو برابر فاصلهء دو كانون بيضى بود در دو كانون ثابت نگه مىداشتند و با مدادى كه در داخل حلقه نخ قرار مىگرفت بيضى را رسم مىكردند ( چنانكه ما در جلد اوّل همين كتاب به نگارش آورديم ) . بنى موسى چه از راه تشويق ترجمه آثار مختلف يونانى به عربى كه بعدها اين آثار به لاتين ترجمه شد و باعث انتقال اين دانستهها به غرب گرديد ، و چه با ابداعهاى خود در اين رشته سهم زيادى در اعتلاى دانش هندسه داشتهاند . 3 ) آثار نايافته : از جمله آثار به دست نيامده بنى موسى زيجهايى است كه ابن يونس در « الزيج الكبير الحاكمى » ، از آنها ياد كرده است ، به نوشتهء وى بنى موسى دو زيج تهيه كرده بودند و دومى را احمد بن موسى بن شاكر به تنهايى تأليف كرده بود . ابو ريحان بيرونى در قانون مسعودى از كتاب « سنة الشمس » بنو موسى نام برده و طول مدت بهار و خزان در سال 201 يزدگردى را از آن كتاب نقل كرده است ، اين كتاب را به ثابت بن قرّه نيز نسبت مىدهند . ابو ريحان بيرونى همچنين در كتاب « استيعاب الوجوه الممكنة فى صنعة الاسطرلاب » از كتاب « فى عمل الاسطرلاب » بنى موسى نام برده است . كتاب « حركة الفلك الاولى » به محمد بن موسى نسبت داده شده و ثابت بن قره بر اين كتاب تعليقهاى نوشته است كه نسخهاى از آن در كتابخانه « ظاهريه » دمشق وجود دارد . يكى ديگر از رسالههاى بنو موسى به نام « رؤية الهلال على رأى ابى جعفر محمد بن موسى شاكر » است و « كتاب القرسطون » ( درباره تعادل و توازن ) يكى ديگر از كتابهاى مهم بنى موسى است كه از آن اثرى در دست نيست . 4 ) آثار موجود : 1 . « كتاب معرفة مساحة الاشكال البسيطة و الكرية » كه آن را