ولى ارجح اين است كه اين حكايت مربوط به « عبد اللّه بن ابى سهل نوبختى » منجم مأمون باشد به دو علت : نخست اينكه در اين قصه معلوم نيست صاحب داستان فضل بوده است يا برادرش . دوم اينكه قفطى حادثه‌اى شبيه به حادثهء فوق را به عبد اللّه بن ابى سهل نوبختى برادر فضل نسبت مىدهد و با قصهء منقول در اعيان الشيعة ، حتى در اسلوب و عبارت ، چندان تفاوتى ندارد . « 1 » به‌هرحال چگونگى زندگى فضل بر ما مجهول است و مصادرى كه مختصر مطلبى را از او نقل كرده‌اند در باب زندگانى او چيزى نگفته‌اند . همچنين از افكار و آراء او هم مطلبى نقل نكرده‌اند ولى از نام آثار او ، كه در فهرست‌ها و كتاب‌هاى تذكره ضبط شده است مىتوان فهميد كه جنبهء نجومى او بر ديگر جنبه‌هاى او غلبه داشته است . فضل بن ابى سهل مؤلفات متعددى در موضوعات مختلف دارد و بيشتر آنها در علوم نجوم است از جملهء آنها النهمطان فى المواليد « 2 » است كه النديم

--> ( 1 ) . اخبار الحكماء ، ص 149 - 150 . سرگذشتى جالب و شايستهء مطالعه است و درعين‌حال به ما نشان مىدهد كه مأمون از چه نوع نيرنگ‌هاى سياسى پيروى مىكرده است چنان‌كه بسيارى از سياست‌مداران تاريخ با پيروى از اين سياست منظور واقعى خود را مخفى نگه مىداشتند . ( 2 ) . مرحوم عباس اقبال نام اين كتاب را با استناد به نسخهء خطى حاج ميرزا ابو عبد اللّه زنجانى ، اليهبطان ضبط كرده و به قرائات مختلف ، ( اليهطمان و النهمطان ) نيز اشاره كرده و توضيح داده است كه احتمالا يهبطان يكى از هزوارشهاى پهلوى است كه آن را در عربى به مواليد ترجمه كرده‌اند و الف و نون آخر آن علامت جمع فارسى است . ( خاندان نوبختى ، ص 14 ) . امّا نكتهء مهم‌تر ، مرحوم اقبال مىنويسد : « ابن النديم و به تقليد او قفطى اسم ابو سهل را فضل نوشته‌اند و اين گويا خطاست ، زيراكه اوّلا اسم ( فارسى ) ابو سهل . . . به مناسبت درازى از