حنين بن اسحاق ، و پسرش اسحاق بن حنين ، حبيش بن حسن و ثابت بن قرّه ، به اين ترتيب بيت الحكمه يكى از عظيم‌ترين كانون‌هاى انتقال علوم در تاريخ بشرى شد و دوران‌هاى تلاش پردامنه علمى را به دنبال داشت . بيت الحكمه مؤسسه‌اى پژوهشى و مركز تحقيقات علمى نيز بود ، محققان و دانشمندان در آن به پژوهش و تأليف كتاب مىپرداختند و جلسات بحث و گفتگو تشكيل مىدادند ، مأمون نيز در آن جلسات شركت مىكرد و از بحث‌هاى علمى آنان بهره مىجست . مردم از هر قشر و طبقه براى بحث و تحقيق و مطالعه به بيت الحكمه مىرفتند ، برخى نيز در آنجا به استنساخ كتاب‌ها اشتغال داشتند ، در بيت الحكمه وسائل كار و جاى مطالعه نيز براى محققان و مطالعه‌كنندگان فراهم بود ، اين‌گونه فعاليت‌هاى علمى و فرهنگى ، به بيت الحكمه رونق و شكوه خاصى بخشيده بود ، به‌طورى كه آن را مهم‌ترين مركز ترجمه و تدوين علوم اسلامى دانسته‌اند . مأمون براى تكميل بيت الحكمه رصدخانه‌اى وابسته به آن در بغداد نزديك دروازه شمّاسيّه ايجاد كرد ، تا در آنجا منجمان اسلامى به رصد كواكب و تدوين زيجها بپردازند ، در واقع ، با ترجمه منابع اساسى نجوم يونانى در نهضت ترجمه ، و با ترجمه‌هاى ديگرى كه قبلا از منابع نجوم ايرانى و هندى صورت گرفته بود ، زمينه براى پيدايش نجوم اسلامى فراهم آمد ، به‌گفته نالينو درخشان‌ترين دوره نجوم اسلامى همين دوره بوده است . بيت الحكمه را عالمان برجسته‌اى اداره مىكردند كه از آنان با عنوان « صاحب بيت الحكمه » ياد شده است و برخى ايرانى بوده‌اند ، مشهورترين آنان عبارت‌اند از سهل بن هارون ، سعيد بن هارون و سلم يا سلمان ، از ديگر همكاران معروف بيت الحكمه ، ابو سهل فضل بن نوبخت ( مترجم آثار فارسى به