اثير الدّين ابهرى ( د 663 ق / 1265 م ) مفضّل بن عمر بن مفضّل ، فيلسوف ، منطقى ، منجم و رياضىدان . از جزئيات زندگانى اثير الدّين همين اندازه معلوم است كه از مردم ابهر - شهرى ميان زنجان و قزوين - بوده است . برخى از متأخران او را ابهرى سمرقندى دانسته‌اند . امّا علت اين انتساب دانسته نيست . آيا پدرانش از اهل سمرقند بوده‌اند ؟ خود او مدتى در سمرقند زيسته است ؟ و يا مقصود از ابهر يكى از مضافات سمرقند است ؟ به‌هرحال در منابع قديم هيچ‌گونه خبرى در اين‌باره در دست نيست . از طرف ديگر در ايرانيكا آمده است كه اثير الدّين در موصل متولد شده و همان‌جا به تحصيل پرداخته است . اگرچه مىتوان تحصيل اثير الدّين را در موصل به جهت شاگردى او نزد كمال الدّين ابن يونس موصلى محتمل دانست ، ولى اينكه در موصل زاده شده باشد ، در هيچ‌يك از مناقع قديم به اين مطلب اشاره نشده است ؛ وانگهى اگر اين دانشمند در موصل متولد شده و تحصيل كرده باشد ، چرا به ابهرى يا ابهرى سمرقندى شهرت يافته است ؟ افزون بر اين‌ها تصريح خود اثير الدّين مبنى بر اينكه وى از ديار خويش براى استفاده از محضر شيخ كمال الدّين ابن يونس راهى موصل شده است ، احتمال ولادت او را در موصل يكسره نفى مىكند . اثير الدّين از شاگردان مشهور امام فخر رازى است . تحصيل او نزد امام فخر بايد در يكى از نواحى خوارزم ، ماوراءالنهر ( دربار سلاطين غور ) ، غزنه و هرات بوده باشد ، زيرا مجالس درس وى در اين نواحى - مخصوصا در هرات - تشكيل مىشد و به اين ترتيب اثير الدّين بايد به خراسان نيز سفر كرده باشد . از استادان ديگر وى ، كمال الدّين ابو الفتح موسى بن يونس موصلى ( 551 -