على زمانى قمشه اى

451

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

620 ق / 1223 م به رياست مدرسهء بدريه منصوب شد و در اين مدارس تدريس نيز مىكرد و شاگردان بسيار براى كسب علم نزد او مىشتافتند . ابن يونس تا پايان عمر به تدريس و تأليف اشتغال داشت و پس از درگذشت ، پيكرش را در مقبرهء خانوادگى در خارج باب العراق موصل به خاك سپردند . ابن يونس از دانشمندان ذوفنون و برجستهء عصرى بود كه به تقريب ، واپسين دورهء شكوفايى علمى در تمدن اسلامى بشمار مىرود . گفته‌اند كه وى در 24 فن از جمله فن مذاهب مختلف اسلام و اديان ديگر چندان چيره‌دست بود كه حتى حنفيان نزد او فقه حنفى مىآموختند و يهوديان و مسيحيان در تفسير تورات و انجيل و نيز اشتغال به علوم عقلى و توجه بسيار به كيميا كه پس از 585 ق بدان پرداخت ، سبب شده باشد كه او را به ضعف در دين و اعتقادات دينى متهم كنند . ابن يونس همچنين در هندسه ، هيئت ، مخروطات ، جبر و مقابله و موسيقى نظرى ، شهرتى بسزا داشت ، چندان‌كه او را سلطان المهندسين نيز خوانده‌اند . وى در استخراج وفق اعداد نيز روش‌هايى ويژه ابداع كرد . شهرت و مهارتش در علوم رياضى و نجوم ازآن‌رو مايهء شگفتى است كه او در اين دانش‌ها از استادان متعدد بهره نبرده و چنين مىنمايد كه نبوغ و علاقهء شخصى خود او به مطالعهء آثار رياضى ، در اين شهرت و مهارت دخيل بوده است . وى نسبت به ابو الوفاء بوزجانى رياضىدان ارادت تمام داشت و همواره به آثار او استناد مىجست . برخى از نويسندگان او را در علم سيميا نيز چيره‌دست دانسته و داستان‌هايى از كرامات و اعمال خارق عادت وى نقل كرده‌اند . ابن خلكان كه خود در 626 ق ابن يونس را در موصل ديده ، از فضل و دانش او چيزها ياد كرده و خاطرنشان ساخته كه در ذكر آنها راه مبالغه نپيموده