على زمانى قمشه اى

441

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

آثار لئوناردو فيبوناتچى ( ح 1170 - پس از 1240 ) كه معمولا نخستين رياضيدان بزرگ اروپايى شمرده مىشود ، به‌ويژه در « كتاب حساب » او ، به‌خصوص پس از تحقيق در آثار ابو كامل معلوم شده است . اين اثر ، « از لحاظ محتواى رياضى ، از حد آثار اسلاف عربىنويس فيبوناتچى فراتر نمىرود » . گذشته از اين پيوندهاى تاريخى ، پيوندهاى مفهومى ميان جبر دوران اسلامى و جبر جديد اروپايى تا قرن هفدهم ادامه مىيابد . شيوهء « فرما » در محاسبهء مقادير بيشينه و كمينهء توابع به شيوهء شرف الدّين طوسى بسيار نزديك است و برنامه‌اى را كه دكارت از 1619 آغاز كرد ، و حاصل آن كتاب « هندسهء » اوست كه در 1637 منتشر شد ، مىتوان ادامه و مكمل كار خيام در جبر و مقابله دانست . « 1 » جبر از ديدگاه روز جبر با روش خاص خود مشخص مىشود ، كه درون‌مايهء آن عبارت است از به كار بردن حرف‌ها و عبارت‌هاى حرفى ، كه بنا بر قانون‌هاى معينى مىتوان آنها را به‌صورت‌هاى مختلف ، تبديل كرد . در جبر مقدماتى ، نقش عددهاى معمولى به‌عهدهء حرف‌ها گذاشته شده است ، و بنابراين قانون تبديل عبارت‌هاى حرفى براساس همان قانون‌هاى كلى عمل‌هايى كه روى عدد انجام مىگيرد ، بيان مىشود ( از جمله ، جمع به ترتيب جمله‌هاى آن بستگى ندارد كه به زبان جبرى به صورت a G b - b G a نوشته مىشود ، در ضرب مجموع دو عدد ، مىتوان هركدام از اين دو عدد را به‌طور جداگانه ضرب و سپس حاصل ضرب‌ها را باهم جمع كرد ( a G b ) c - ac G bc و غيره ) .

--> ( 1 ) . دانشنامهء جهان اسلام ، ماده جبر .