على زمانى قمشه اى
44
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
با علويان و دستهاى گرايش آنان را به علويان مىرساند . بنابراين برخى از نويسندگان برمكيان را شيعه دانستهاند ، ابن ازرق نيز آورده است كه خالد به تشيّع معروف و منسوب بود . دوستى برمكيان با ياران خاص امامان عليهم السّلام چون هشام بن حكم كه يكى از اركان مجالس علمى برمكيان بود ، و جابر بن حيان از اصحاب امام صادق عليه السّلام هم حاكى از همين گرايش و علاقه است كه هارون آن را دريافت ، و آنگاه كه يحيى به حبس افتاد ، علاقه برمكيان به علويان را بهعنوان يكى از اتهامات ايشان مطرح كرد . « 1 » بيت الحكمة و نهضت ترجمه با ظهور امام باقر و صادق عليهما السّلام به جهان علم و پيشرفت شگفتآورى كه در عرصههاى مختلف فرهنگى پديد آوردند و شاگردان چندين هزار نفره دانشمند و برجستهاى كه تربيت نمودند ، همچون ، زراره ، جابر بن حيان ، هشام بن الحكم ، ابراهيم و محمد فزاريان و . . . خلفاى بنى عباس نيز كه بهعنوان خلفاء و جانشينان رسول خدا بر مملكت پهناور اسلامى حكمفرما شدند نيز از موج آن متأثر و به كارهاى علمى ، و عرصههاى فرهنگى وارد و قدمهاى بلندى برداشتند كه يكى از آنها احداث مؤسسه بيت الحكمة و رصدخانههاى شماسيّه بغداد و قاسيون دمشق بود ، و چنانكه اشاره شد برمكيان شيعه بنيانگذار آن بودند . بيت الحكمة ( يا خزانة الحكمة / دار الحكمة ) اوّلين و معتبرترين مؤسسه علمى فرهنگى تمدن اسلامى در بغداد ، تاريخ تأسيس آن بهدرستى معلوم نيست ، امّا به استناد غالب منابع اين مؤسسه در عهد هارون الرشيد ( 170 - 193 ) بنا شد ، و در زمان مأمون ( 198 - 218 ) به اوج شكوفايى و كمال رسيد ، در واقع منابعى كه به دستور منصور
--> ( 1 ) . دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 12 ، ماده برمكيان .