على زمانى قمشه اى
403
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
در جرح و تعديل اقوال حكماى يونان برخى شبهات در مطالب عقلى و دينى ابراز مىداشت و افكار و اذهان مستمعان را به تشويش و اضطراب مىانداخت و چهبسا كه از حل آن خوددارى مىكرد . امام فخر در اواخر عمر به خوارزم رفت و به جهت پارهاى اختلافنظرها در مسايل دينى محكوم به اخراج از بلد گرديد و از خوارزم به ماوراءالنهر و سپس به زادگاه خود تبعيد گرديد و در آنجا دو دختر پزشك ثروتمندى را به عقد دو پسر خود درآورد و چون پزشك مزبور درگذشت ثروت وى در دست امام افتاد و به خوارزم سفر كرد و مورد عنايت خوارزمشاه واقع گرديد ، او در هرات توطن گزيد و تا پايان عمر به وعظ و مطالعه و تصنيف اشتغال ورزيد . « 1 » امام فخر در دانش نجوم ، رياضى و هندسه تبحّر داشت و از شرحهاى او بر كتب ابن سينا و از تفسير كبير او اين نكته بهخوبى استفاده مىشود و تأليفات مستقلى نيز در اينباره به او منسوب است مانند : 1 . اسرار النجوم ، 2 . السر المكتوم فى مخاطبة الشمس و القمر و النجوم ، برخى در صحت انتساب اين اثر به فخر ترديد كردهاند . « 2 » شرف الدّين طوسى ( م 609 يا 610 ق ) مظفّر بن محمد بن مظفر ، رياضىدان و منجم به نام سده 6 و 7 ، وى اصلاحاتى در اسطرلاب انجام داده و شرح آن را در كتاب المسطح آورده است . « 3 » او نيز رسالهاى در جبر به نام المعادلات تأليف كرده است . شاگردان او
--> ( 1 ) . دهخدا ، لغتنامه ، فخر رازى . ( 2 ) . همان . ( 3 ) . لغتنامه دهخدا ، ماده شرف الدّين