زيد ( 447 - 517 ق / 1055 - 1123 م ) چيزى نمىدانيم ؛ جز آنكه به گفتهء بيهقى ، ساليان درازى در بخارا سكنا داشته ، و در اين مدت ، ضمن معاشرت با علماى شهر ، از ايشان پاره‌اى از چندگونه علوم را فراگرفته بوده است . بيهقى همچنين بدون ذكر آگاهىهاى بيشتر ، از اقامت پدرش در كاروان‌سرايى نزديك بغداد ، سخن به‌ميان آورده است . مادرش نيز چنان‌كه بيهقى خود آورده است ، افزون بر حفظ قرآن كريم ، بر وجوه گوناگون تفسير آگاهى داشت . بيهقى خود در يكى از روستاهاى سبزوار به نام ششتمد ، به دنيا آمد . در شرح حال خود نگاشت بيهقى ، در نسخه‌اى از كتاب اكنون مفقود مشارب التجارب - كه ياقوت در دست داشته - تاريخ تولد وى روز شنبه 27 شعبان 499 ثبت شده بوده است ، ولى تاريخ مذكور با قول ديگر بيهقى مبنى بر اينكه او به هنگام قتل فخر الملك وزير در محرم 500 ق كودكى نوآموز بوده است ، توافق ندارد . محمد مشكاة براى حل اين تناقض ، با فرض وقوع تصحيف در متن ، طى محاسباتى ، تاريخ دقيق ولادت بيهقى را در شعبان 493 دانسته است . بيهقى در غالب عمر خويش به فراگيرى دانش‌هاى مهم عهد اشتغال داشت . وى نخست در زادگاه خود به فراگيرى ادب عربى پرداخت و در 514 ق / 1120 م در نيشابور از ابو جعفر بيهقى ( د 544 ق ) و احمد بن محمد مىدانى ( د 518 ق ) بهره برد . همچنين ابراهيم ابن محمد خزاز و على بن عبد اللّه بن هيصم نيشابورى استادان او در علم كلام بودند . بيهقى پس از مرگ پدرش ( جمادى الآخر 517 ) ، در ذيحجهء 518 ، به مرو رفت و فقه را نزد ابو سعد يحيى بن عبد الملك صاعدى آموخت . وى پس از ازدواج در مرو ، در ربيع الأوّل 521 بار ديگر به نيشابور ، و آن‌گاه